Shloka 53
अध्याय १७८ — प्राणवायुगतिः तथा शारीराग्निव्यवस्था
Adhyāya 178 — The courses of prāṇa-vāyu and the regulation of the bodily fire
Devanagari script
एतां बुद्धिं समास्थाय मड़्किरनिर्वेदमागतः । सर्वान् कामान् परित्यज्य प्राप्य ब्रह्म महत्सुखम्,राजन! इसी बुद्धिका आश्रय लेकर मड़कि धन और भोगोंसे विरक्त हो गये और समस्त कामनाओंका परित्याग करके उन्होंने परमानन्दस्वरूप परब्रह्मको प्राप्त कर लिया
Translation
एतां बुद्धिं समास्थाय मड्किरो निर्वेदमागतः। सर्वान् कामान् परित्यज्य प्राप ब्रह्म महत्सुखम्॥
Word by Word
एताम्this (f.)
एताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
बुद्धिम्understanding, insight
बुद्धिम्:
Karma
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Accusative, Singular
समास्थायhaving resorted to, having adopted
समास्थाय:
TypeVerb
Rootसम्-आ-स्था
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
मण्डकिMaṇḍaki (proper name)
मण्डकि:
Karta
TypeNoun
Rootमण्डकि (नाम)
FormMasculine, Nominative, Singular
निर्वेदम्dispassion, indifference
निर्वेदम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिर्वेद
FormMasculine, Accusative, Singular
आगतःhaving attained, having come to
आगतः:
TypeVerb
Rootआ-गम्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Accusative, Plural
कामान्desires
कामान्:
Karma
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Accusative, Plural
परित्यज्यhaving abandoned
परित्यज्य:
TypeVerb
Rootपरि-त्यज्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
प्राप्यhaving attained
प्राप्य:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
ब्रह्मBrahman, the Absolute
ब्रह्म:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormNeuter, Accusative, Singular
महत्-सुखम्great bliss
महत्-सुखम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहत् + सुख
FormNeuter, Accusative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes