Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Khaḍgotpattiḥ (Origin and Dharmic Function of the Sword) | खड्गोत्पत्तिः

युधिछिर उवाच अज्ञानस्य प्रवृत्ति च स्थान वृद्धिक्षयोदयौ । मूलं योगं गतिं कालं॑ कारणं हेतुमेव च,युधिष्ठिरने पूछा--भूपाल! अज्ञानकी उत्पत्ति, स्थिति, वृद्धि, क्षय, उद्गम, मूल, योग, गति, काल, कारण और हेतु कया हैं?

yudhiṣṭhira uvāca | ajñānasya pravṛttiṁ ca sthāna-vṛddhi-kṣayodayau | mūlaṁ yogaṁ gatiṁ kālaṁ kāraṇaṁ hetum eva ca ||

युधिष्ठिर उवाच—अज्ञानस्य प्रवृत्तिं च स्थानं वृद्धिक्षयोदयौ। मूलं योगं गतिं कालं कारणं हेतुमेव च॥

युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
अज्ञानस्यof ignorance
अज्ञानस्य:
TypeNoun
Rootअज्ञान
FormNeuter, Genitive, Singular
प्रवृत्तिःarising; activity; origination
प्रवृत्तिः:
TypeNoun
Rootप्रवृत्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
स्थानम्abiding; state; continuance
स्थानम्:
TypeNoun
Rootस्थान
FormNeuter, Nominative, Singular
वृद्धिःincrease; growth
वृद्धिः:
TypeNoun
Rootवृद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
क्षयःdecay; diminution; destruction
क्षयः:
TypeNoun
Rootक्षय
FormMasculine, Nominative, Singular
उदयौtwo risings/origins (dual form as in the received text)
उदयौ:
TypeNoun
Rootउदय
FormMasculine, Nominative, Dual
मूलम्root; source
मूलम्:
TypeNoun
Rootमूल
FormNeuter, Nominative, Singular
योगम्connection; conjunction; yoga
योगम्:
TypeNoun
Rootयोग
FormMasculine, Nominative, Singular
गतिम्course; movement; destiny
गतिम्:
TypeNoun
Rootगति
FormFeminine, Nominative, Singular
कालम्time
कालम्:
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Nominative, Singular
कारणम्cause
कारणम्:
TypeNoun
Rootकारण
FormNeuter, Nominative, Singular
हेतुम्reason; motive
हेतुम्:
TypeNoun
Rootहेतु
FormMasculine, Accusative, Singular
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira