Shloka 13
Bhīmasena’s Counsel on Grief, Inner Conflict, and the Duty of Kingship (भीमसेन-उपदेशः)
सत्त्वं रजस्तम इति मानसाः: स्युस्त्रयो गुणा: । तेषां गुणानां साम्य॑ं यत्तदाहु: स्वस्थलक्षणम्,'सत्त्व, रज और तम--ये तीन मानसिक गुण हैं। इन तीनों गुणोंका सम अवस्थामें रहना मानसिक स्वास्थ्यका लक्षण बताया गया है
sattvaṃ rajastama iti mānasāḥ syus trayo guṇāḥ | teṣāṃ guṇānāṃ sāmyam yat tad āhuḥ svasthalakṣaṇam ||
वैशम्पायन उवाच— सत्त्वं रजस्तम इति मानसाः स्युः त्रयो गुणाः। तेषां गुणानां साम्यं यत्तदाहुः स्वस्थलक्षणम्॥
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Mental well-being is defined as sāmyam—an inner equilibrium of the three guṇas (sattva, rajas, tamas). Health is not the absence of all impulses, but a balanced, well-governed mind.
In the didactic discourse of Śānti Parva, Vaiśampāyana continues explaining principles of inner discipline and right living, here characterizing mental health through the classical framework of the three guṇas.