Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

कपोत-लुब्धकसंवादः — Hunter’s Remorse and Renunciatory Resolve

पार्श्वत: करणं प्राज्ञो विष्टम्भित्वा प्रकारयेत्‌ । जनस्तच्चरितं धर्म विजानात्यन्यथान्यथा,बुद्धिमान्‌ पुरुष विचार करते समय पहले अपने प्रत्येक कार्यको गुप्त रखकर उसे प्रारम्भ करे; फिर उसे सर्वत्र प्रकाशित करे; अन्यथा उसके द्वारा आचरणमें लाये हुए धर्मको लोग किसी और ही रूपमें समझने लगते हैं

pārśvataḥ karaṇaṃ prājño viṣṭambhitvā prakārayet | janas tac-caritaṃ dharmaṃ vijānāty anyathānyathā ||

पार्श्वतः करणं प्राज्ञो विष्टम्भित्वा प्रकारयेत् । जनस्तच्चरितं धर्मं विजानात्यन्यथान्यथा ॥

पार्श्वतःfrom the side; aside; secretly
पार्श्वतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपार्श्व
FormAvyaya (tasil-pratyaya -तः)
करणम्doing; undertaking; action
करणम्:
Karma
TypeNoun
Rootकरण
FormNeuter, Accusative, Singular
प्राज्ञःthe wise man
प्राज्ञः:
Karta
TypeNoun
Rootप्राज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
विष्टम्भित्वाhaving supported/strengthened; having made firm
विष्टम्भित्वा:
TypeVerb
Rootस्तम्भ्
FormAbsolutive (क्त्वा), from vi-√स्तम्भ्; indeclinable gerund
प्रकारयेत्should make known; should publish; should set forth
प्रकारयेत्:
TypeVerb
Rootकृ
FormCausative (णिच्) of √कृ with प्र-; Optative/vidhilin, Parasmaipada, 3rd person, Singular
जनःpeople; the public
जनः:
Karta
TypeNoun
Rootजन
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
चरितम्conduct; practice; deed
चरितम्:
Karma
TypeNoun
Rootचरित
FormNeuter, Accusative, Singular
धर्मम्dharma; right conduct
धर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Accusative, Singular
विजानातिunderstands; recognizes
विजानाति:
TypeVerb
Rootज्ञा
FormPresent (लट्), Parasmaipada, 3rd person, Singular, with vi-
अन्यथाotherwise; differently
अन्यथा:
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा
FormAvyaya
अन्यथाin another way (again)
अन्यथा:
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा
FormAvyaya (repetition for emphasis)

भीष्म उवाच

B
Bhishma