Previous Verse
Next Verse

Shloka 90

Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)

विश्वामित्र उवाच नैवातिपापं भक्ष्यमाणस्य दुष्ट सुरां तु पीत्वा पततीति शब्द: । अन्योन्यकार्याणि यथा तथैव न पापमात्रेण कृतं हिनस्ति,विश्वामित्र बोले--अखाद्य वस्तु खानेवालेको ब्रह्महत्या आदिके समान महान्‌ पातक लगता हो, ऐसा कोई शास्त्रीय वचन देखनेमें नहीं आता। हाँ, शराब पीकर ब्राह्मण पतित हो जाता है, ऐसा शास्त्रवाक्य स्पष्टरूपसे उपलब्ध होता है; अतः वह सुरापान अवश्य त्याज्य है। जैसे दूसरे-दूसरे कर्म निषिद्ध हैं, वैसा ही अभक्ष्य-भक्षण भी है। आपत्तिके समय एक बार किये हुए किसी सामान्य पापसे किसीके आजीवन किये हुए पुण्यकर्मका नाश नहीं होता

Viśvāmitra uvāca: naivātipāpaṃ bhakṣyamāṇasya duṣṭa surāṃ tu pītvā patatīti śabdaḥ | anyonyakāryāṇi yathā tathaiva na pāpamātreṇa kṛtaṃ hinasti ||

विश्वामित्र उवाच—नैवातिपापं भक्ष्यमाणस्य दुष्टं सुरां तु पीत्वा पततीति शब्दः। अन्योन्यकार्याणि यथा तथैव न पापमात्रेण कृतं हिनस्ति॥

विश्वामित्रःViśvāmitra
विश्वामित्रः:
Karta
TypeNoun
Rootविश्वामित्र
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अति-पापम्a very great sin
अति-पापम्:
Karma
TypeNoun
Rootअतिपाप
FormNeuter, Accusative, Singular
भक्ष्यमाणस्यof one who is eating
भक्ष्यमाणस्य:
TypeAdjective
Rootभक्ष्यमाण
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
दुष्टम्bad/forbidden (food)
दुष्टम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदुष्ट
FormNeuter, Accusative, Singular
सुराम्liquor
सुराम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुरा
FormFeminine, Accusative, Singular
तुbut/however
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
पीत्वाhaving drunk
पीत्वा:
TypeVerb
Rootपा
FormAbsolutive (Gerund)
पततिfalls (becomes degraded)
पतति:
TypeVerb
Rootपत्
FormPresent, Third, Singular
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
शब्दःstatement/word (scriptural utterance)
शब्दः:
Karta
TypeNoun
Rootशब्द
FormMasculine, Nominative, Singular
अन्योन्य-कार्याणिmutually distinct acts (various acts)
अन्योन्य-कार्याणि:
TypeNoun
Rootअन्योन्यकार्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Plural
यथाas/just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
तथाso/in that way
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed/also
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
not
:
TypeIndeclinable
Root
पाप-मात्रेणby mere sin alone
पाप-मात्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootपापमात्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
कृतम्done/committed
कृतम्:
TypeAdjective
Rootकृत
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
हिनस्तिdestroys/harms
हिनस्ति:
TypeVerb
Rootहन्
FormPresent, Third, Singular

विश्वामित्र उवाच

V
Viśvāmitra
S
surā (liquor)
B
Brāhmaṇa (as a social-religious status implied by 'patati')