Shloka 40
आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
Devanagari script
निमज्जत्यापदं प्राप्प महतीं दारुणामपि,“बुद्धिमान, विद्वान् और नीतिशास्त्रमें निपुण पुरुष भारी और भयंकर विपत्तिमें पड़नेपर भी उसमें डूब नहीं जाता है--उससे छूटनेकी चेष्टा करता है
Transliteration
nimajjaty āpadaṃ prāpya mahatīṃ dāruṇām api | buddhimān vidvān nītiśāstre nipuṇaḥ puruṣo bhārīṃ bhayaṅkarāṃ vipattiṃ prāpya api na nimajjati—tasyāḥ mokṣāya yatate ||
Translation
भीष्म उवाच—महतीं दारुणामप्यापदं प्राप्य प्राज्ञो विद्वान् नीतिशास्त्रविशारदश्च तस्यां न निमज्जति; स तु तस्माद्विमोक्षाय यत्नं करोति। बुद्धिः धर्मविवेकश्च संकटे मनुष्यं स्थिरं धारयतः; दुःखं निराशायाः स्थानं न कृत्वा, नियतप्रयत्नस्य क्षेत्रं करोति।
Word by Word
निमज्जतिsinks, is submerged
निमज्जति:
TypeVerb
Rootनिमज्ज् (धातु)
Formलट्, वर्तमान, प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
आपदम्calamity, misfortune
आपदम्:
Karma
TypeNoun
Rootआपद् (स्त्री)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्राप्यhaving obtained/encountered
प्राप्य:
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formक्त्वान्त (ल्यप्), कर्तरि, absolutive
महतिम्great, large
महतिम्:
TypeAdjective
Rootमहत् (विशेषण)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दारुणाम्terrible, dreadful
दारुणाम्:
TypeAdjective
Rootदारुण (विशेषण)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अपिeven, also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes