Shloka 28
Kośa, Bala, and Maryādā: Treasury, Capacity, and Enforceable Limits (कोश-बल-मर्यादा)
Devanagari script
अन्यत्र राजन् हिंसाया वृत्तिर्नेहास्ति कस्यचित् । अप्यरण्यसमुत्थस्य एकस्य चरतो मुने:,राजन! इस संसारमें किसीकी भी ऐसी वृत्ति नहीं है, जो हिंसासे शून्य हो। औरोंकी तो बात ही क्या है, वनमें रहकर एकाकी विचरनेवाले तपस्वी मुनिकी भी वृत्ति सर्व था हिंसारहित नहीं है
Translation
राजन्, हिंसायाः शून्या वृत्तिः कस्यचिदिह नास्ति। अरण्यसमुत्थस्यापि एकस्य चरतो मुनेः।
Word by Word
अन्यत्रelsewhere/except (in the matter of)
अन्यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
हिंसायाof violence
हिंसाया:
TypeNoun
Rootहिंसा
FormFeminine, Genitive, Singular
वृत्तिःconduct/way of living/occupation
वृत्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootवृत्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
इहhere/in this world
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
अस्तिis/exists
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
कस्यचित्of anyone (at all)
कस्यचित्:
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अरण्यin the forest
अरण्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअरण्य
FormNeuter, Locative, Singular
समुत्थस्यarisen/originating (from)
समुत्थस्य:
TypeAdjective
Rootसम्-उत्-स्था (समुत्थ)
FormMasculine, Genitive, Singular
एकस्यof one/solitary
एकस्य:
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Genitive, Singular
चरतःof (one) wandering/moving about
चरतः:
TypeVerb
Rootचर्
FormShatr (present active participle), Masculine, Genitive, Singular
मुनेःof the sage
मुनेः:
TypeNoun
Rootमुनि
FormMasculine, Genitive, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes