Shloka 23

त्रिवर्गमूलनिश्चयः — Determining the Roots of Dharma, Artha, and Kāma

Mahābhārata, Śānti-parva 123

Devanagari script

अत्र त्वमनुकम्पां वै कर्तुमहसि शंकर । संकरो न भवेदत्र यथा तद्‌ वै विधीयताम्‌,ऐसी अवस्था हो जानेपर पितामह ब्रह्माने सनातन भगवान्‌ विष्णुका पूजन करके वरदायक देवता महादेवजीसे कहा--“शंकर! इस परिस्थितिमें आपको कृपा करनी चाहिये। जिस प्रकार संसारमें वर्णसंकरता न फैले, वह उपाय आप करें

Transliteration

atra tvam anukampāṁ vai kartum arhasi śaṅkara | saṅkaro na bhaved atra yathā tad vai vidhīyatām ||

Translation

अत्र त्वमनुकम्पां वै कर्तुमर्हसि शंकर । संकरो न भवेदत्र यथा तद् वै विधीयताम् ॥

Word by Word

अत्रhere, in this matter

त्वम्you

अनुकम्पाम्compassion, mercy

वैindeed, surely

कर्तुम्to do, to make

अर्हसिyou ought, you are fit

शंकरO Śaṅkara (Śiva)

संकरःmixture, confusion (esp. varṇa-mixture)

नnot

भवेत्may become, should occur

अत्रhere, in this matter

यथाso that, in such a way that

तत्that (measure/thing)

वैindeed, surely

विधीयताम्let it be arranged/done

Speaker

वसुहरोम उवाच

Characters & Entities

व

वसुहरोम (Vasuharoma)

श

शंकर (Śaṅkara/Śiva)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes