Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Nakula’s Counsel on Yajña, Dāna, and Tyāga (नकुलोपदेशः—यज्ञदानत्यागविचारः)

यदा कामान्‌ समीक्षेत धर्मवैतंसिको नर: । अथीनं मृत्युपाशेन कण्ठे बध्नाति मृत्युराट्‌,वनमें रहकर भी यदि धर्मध्वजी मनुष्य काम-भोगोंपर दृष्टिपात (उनका स्मरण) करता है तो यमराज उसके गलेमें मौतका फंदा डाल देते हैं

yadā kāmān samīkṣeta dharmavaitāṃsiko naraḥ | athīnaṃ mṛtyupāśena kaṇṭhe badhnāti mṛtyurāṭ ||

यदा कामान् समीक्षेत धर्मवैतंसिको नरः । अथीनं मृत्युपाशेन कण्ठे बध्नाति मृत्युराट् ॥

यदाwhen
यदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयदा
कामान्desires / sense-objects
कामान्:
Karma
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Accusative, Plural
समीक्षेतshould look at / contemplate
समीक्षेत:
TypeVerb
Rootसम्-ईक्ष्
FormVidhi-linga, Optative, 3rd, Singular, Parasmaipada
धर्मवैतंसिकःone who wears dharma as an ornament (hypocrite)
धर्मवैतंसिकः:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मवैतंसिक
FormMasculine, Nominative, Singular
नरःman
नरः:
Karta
TypeNoun
Rootनर
FormMasculine, Nominative, Singular
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
एनम्him
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Accusative, Singular
मृत्युपाशेनwith the noose of death
मृत्युपाशेन:
Karana
TypeNoun
Rootमृत्युपाश
FormMasculine, Instrumental, Singular
कण्ठेon the neck / at the throat
कण्ठे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकण्ठ
FormMasculine, Locative, Singular
बध्नातिbinds / fastens
बध्नाति:
TypeVerb
Rootबन्ध्
FormLat, Present, 3rd, Singular, Parasmaipada
मृत्युराट्the king of death (Yama)
मृत्युराट्:
Karta
TypeNoun
Rootमृत्युराज्
FormMasculine, Nominative, Singular

नकुल उवाच

N
Nakula
M
Mṛtyu-rāṭ (Yama)
M
mṛtyu-pāśa (noose of death)
F
forest (vana)