Shloka 45
Vyāghra–Gomāyu Saṃvāda (व्याघ्रगोमायु संवाद) — Testing Character Beneath Appearances
Devanagari script
ईप्सितं तु मृगेन्द्रस्य मांसं यत् यत्र संस्कृतम् । अपनीय स्वयं तद्।ि तैन्यस्तं तस्य वेश्मनि,एक दिन उन सेवकोंने शेरके खानेके लिये जो मांस तैयार करके रखा गया था, उसके स्थानसे हटाकर सियारके घरमें रख दिया
Transliteration
īpsitaṃ tu mṛgendrasya māṃsaṃ yat yatra saṃskṛtam | apanīya svayaṃ tad hi tainyastaṃ tasya veśmani ||
Translation
ईप्सितं तु मृगेन्द्रस्य मांसं यत् यत्र संस्कृतम्। अपनीय स्वयं तद् एव न्यस्तं तस्य वेश्मनि॥
Word by Word
ईप्सितम्desired, sought
ईप्सितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootईप्सित (√आप्/ईप्स्-इच्छायाम्, क्त)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
तुbut, indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
मृगेन्द्रस्यof the lord of beasts (lion)
मृगेन्द्रस्य:
Sampradana
TypeNoun
Rootमृगेन्द्र
FormMasculine, Genitive, Singular
मांसम्meat
मांसम्:
Karma
TypeNoun
Rootमांस
FormNeuter, Accusative, Singular
यत्which
यत्:
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र
संस्कृतम्prepared, made ready
संस्कृतम्:
TypeAdjective
Rootसंस्कृत (सम्+√कृ, क्त)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अपनीयhaving removed/taken away
अपनीय:
TypeIndeclinable
Rootअप+√नी
FormAbsolutive (Gerund), -ya
स्वयम्themselves, personally
स्वयम्:
Karta
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
तत्that (meat)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
न्यस्तम्placed, deposited
न्यस्तम्:
TypeAdjective
Rootनि+√अस्/√स्था (न्यस्, क्त)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
तस्यof him/of that (jackal)
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
वेश्मनिin the house/dwelling
वेश्मनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवेश्मन्
FormNeuter, Locative, Singular
Speaker
शार्टूल उवाच
Characters & Entities
Ś
Śārṭūla (speaker)M
mṛgendra (lion)J
jackal (śṛgāla implied by context)M
meat (māṃsa)D
dwelling/house (veśman)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes