Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Nīti-upadeśa to a Rājaputra: Self-restraint, Alliances, and Rival-Management (नीतिउपदेशः)

तेनैव त्वं धृतिमता श्रीमता चाभिसत्कृत:,आन्तरैभेंदयित्वारीन्‌ बिल्व॑ बिल्वेन भेदय | राजा जनक बड़े धीर और श्रीसम्पन्न हैं। जब वे तुम्हारा सत्कार करेंगे, तब सभी लोगोंके विश्वास-पात्र होकर तुम अत्यन्त गौरवान्वित हो जाओगे। उस अवस्थामें तुम मित्रोंकी सेना इकट्ठी करके अच्छे मन्त्रियोंक साथ सलाह लेकर अन्तरंग व्यक्तियों-द्वारा शत्रुदलमें फूट डलवाकर बेलको बेलसे ही फोड़ो (शत्रुके सहयोगसे ही शत्रुका विध्वंस कर डालना)

tenaiva tvaṁ dhṛtimatā śrīmatā cābhisatkṛtaḥ | āntaraiḥ bhedayitvārīn bilvaṁ bilvena bhedaya ||

तेनैव त्वं धृतिमता श्रीमता चाभिसत्कृतः। आन्तरैर्भेदयित्वारीन् बिल्वं बिल्वेन भेदय॥

तेनby that / therefore
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
एवindeed / just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootत्वद्
FormMasculine/Feminine, Nominative, Singular
धृतिमताby/with the steadfast (one)
धृतिमता:
Karana
TypeAdjective
Rootधृतिमत्
FormMasculine, Instrumental, Singular
श्रीमताby/with the prosperous (one)
श्रीमता:
Karana
TypeAdjective
Rootश्रीमत्
FormMasculine, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अभिसत्कृतःwell-honoured / duly received
अभिसत्कृतः:
TypeAdjective
Rootअभि-सम्-√कृ (कृत)
FormMasculine, Nominative, Singular
आन्तरैःby insiders / by intimates
आन्तरैः:
Karana
TypeNoun/Adjective
Rootआन्तर
FormMasculine, Instrumental, Plural
भेदयित्वाhaving caused to split / having sown dissension
भेदयित्वा:
TypeVerb
Root√भिद् (णिच्) → भेदयितृ (क्त्वा)
FormAbsolutive (Gerund)
अरीन्enemies
अरीन्:
Karma
TypeNoun
Rootअरि
FormMasculine, Accusative, Plural
बिल्वम्a bilva (wooden wedge/club; lit. bilva fruit/wood)
बिल्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootबिल्व
FormNeuter, Accusative, Singular
बिल्वेनwith a bilva (wedge/club)
बिल्वेन:
Karana
TypeNoun
Rootबिल्व
FormNeuter, Instrumental, Singular
भेदयsplit! / break! / cause to be broken!
भेदय:
TypeVerb
Root√भिद् (णिच्) भेदय
FormImperative, Second, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
J
Janaka (King of Videha)
B
bilva (wood/fruit; proverbial object)