Shloka 21
मृदु-तीक्ष्ण-नीति तथा दुष्टलक्षण-विज्ञानम्
Measured Policy and the Recognition of Malicious Disposition
देवेन्द्र! जो शत्रुको मारना चाहता है, उस पुरुषके लिये बारंबार मौका हाथमें नहीं लगता; अत: जब कभी अवसर मिल जाय, उस समय उसपर अवश्य प्रहार करे ।। यो हि कालो व्यतिक्रामेत् पुरुष कालकांक्षिणम् | दुर्लभ: स पुनस्तेन काल: कर्मचिकीर्षुणा,समयकी प्रतीक्षा करनेवाले पुरुषके लिये जो उपयुक्त अवसर आकर भी चला जाता है, वह अभीष्ट कार्य करनेकी इच्छावाले उस पुरुषके लिये फिर दुर्लभ हो जाता है
devendra! yo śatruko mārayituṁ kāmayate, tasya puruṣasya bāraṁbāraṁ mauko hastam na lagati; ataḥ yadā kadācit avasaro labhyeta, tadā tasmin avaśyaṁ praharet. yo hi kālo vyatikrāmet puruṣaṁ kālakāṅkṣiṇam, durlabhaḥ sa punaḥ tena kālaḥ karmacikīrṣuṇā.
देवेन्द्र! न हि शत्रुवधकामस्य पुरुषस्य अवसराः पुनः पुनः हस्तं यान्ति; तस्माद् यदा कदाचित् सन्धिर्लभ्यते तदा तत्रैव प्रहरेत्। यो हि कालो व्यतिक्रामेत् पुरुषं कालकाङ्क्षिणम्, दुर्लभः स पुनस्तेन कालः कर्मचिकीर्षुणा॥
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Do not rely on repeated chances: in matters of conflict and decisive action, a favorable opening is rare. If one delays out of excessive ‘waiting for the right time,’ the very moment needed for success may pass and become difficult to regain.
In the Shanti Parva’s instruction on conduct and policy, Bhishma addresses Devendra (Indra) and articulates a principle of practical ethics and strategy: when confronting an enemy, one should act decisively at the moment of advantage rather than postponing.