Shloka 2

ऋषिसमागमः — युधिष्ठिरस्य शोकवर्णनम्

Sage Assembly and Yudhiṣṭhira’s Articulation of Grief

Devanagari script

तत्र ते सुमहात्मानो न्‍्यवसन्‌ पाण्डुनन्दना: । शौचं निवर्तयिष्यन्तो मासमात्र बहिः पुरात्‌,तदनन्तर वे महामनस्वी पाण्डव आत्मशुद्धिका सम्पादन करनेके लिये एक मासतक वहीं (गंगातटपर) नगरसे बाहर टिके रहे

Transliteration

tatra te sumahātmāno nyavasan pāṇḍunandanāḥ | śaucaṃ nivartayiṣyanto māsamātraṃ bahiḥ purāt |

Translation

तत्र ते सुमहात्मानः पाण्डुनन्दनाः पुराद् बहिर्मासमात्रं न्यवसन्, शौचं निवर्तयिष्यन्तः।

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र

• ते: they
• ते: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• सुमहात्मानः: very great-souled
• सुमहात्मानः: Karta
• Type: Adjective
• Root: सुमहात्मन्
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• न्यवसन्: dwelt, stayed
• Type: Verb
• Root: अवस् (वस्)
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd, Plural, Parasmaipada

• पाण्डुनन्दनाः: sons of Pāṇḍu
• पाण्डुनन्दनाः: Karta
• Type: Noun
• Root: पाण्डुनन्दन
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• शौचम्: purification, cleanliness
• शौचम्: Karma
• Type: Noun
• Root: शौच
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• निवर्तयिष्यन्तः: intending to perform/bring about (purification)
• निवर्तयिष्यन्तः: Karta
• Type: Verb
• Root: निवर्तयिष्यत् (निवर्तय् + इष्य)
• Form: Masculine, Nominative, Plural, Future active participle (कर्तरि भविष्यत्)

• मासमात्रम्: for just one month
• मासमात्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: मासमात्र
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• बहिः: outside
• बहिः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: बहिः

• पुरात्: from the city/town
• पुरात्: Apadana
• Type: Indeclinable
• Root: पुर

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Pāṇḍavas
• Pāṇḍu
• the city (pura)