Shloka 10
ऋषिसमागमः — युधिष्ठिरस्य शोकवर्णनम्
Sage Assembly and Yudhiṣṭhira’s Articulation of Grief
Devanagari script
भवता बाहुवीर्येण प्रसादान्न्माधवस्य च । जितेयमवनि: कृत्स्ना धर्मेण च युधिष्ठिर,महाराज युधिष्ठिर! आपने अपने बाहुबल, भगवान् श्रीकृष्णकी कृपा तथा धर्मके प्रभावसे इस सम्पूर्ण पृथ्वीपर विजय पायी है
Transliteration
Vaiśampāyana uvāca: bhavatā bāhuvīryeṇa prasādān Mādhavasya ca | jiteyam avanīḥ kṛtsnā dharmeṇa ca Yudhiṣṭhira ||
Translation
भवता बाहुवीर्येण प्रसादान्माधवस्य च । जितेयमवनी कृत्स्ना धर्मेण च युधिष्ठिर ॥
Word by Word
भवताby you
भवता:
Karana
TypeNoun
Rootभवत्
Formपुं, तृतीया, एकवचन
बाहु-वीर्येणby (your) arm-strength/valor
बाहु-वीर्येण:
Karana
TypeNoun
Rootबाहु-वीर्य
Formनपुं, तृतीया, एकवचन
प्रसादात्from/through the grace
प्रसादात्:
Apadana
TypeNoun
Rootप्रसाद
Formपुं, पञ्चमी, एकवचन
माधवस्यof Mādhava (Krishna)
माधवस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमाधव
Formपुं, षष्ठी, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
जिताconquered
जिता:
TypeVerb
Rootजि
Formस्त्री, प्रथमा, एकवचन, क्त (past passive participle)
इयम्this
इयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
Formस्त्री, प्रथमा, एकवचन
अवनि:earth
अवनि::
Karta
TypeNoun
Rootअवनि
Formस्त्री, प्रथमा, एकवचन
कृत्स्नाentire, whole
कृत्स्ना:
TypeAdjective
Rootकृत्स्न
Formस्त्री, प्रथमा, एकवचन
धर्मेणby righteousness/dharma
धर्मेण:
Karana
TypeNoun
Rootधर्म
Formपुं, तृतीया, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
युधिष्ठिरO Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिर:
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaY
YudhiṣṭhiraM
Mādhava (Kṛṣṇa)A
avanī (the earth/kingdom)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes