Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

Nakula’s Engagement with Citra-sena and Karṇa’s Sons; Śalya Re-stabilizes the Kaurava Host

राजन! खुले नेत्रोंवाले प्राणशून्य घायल मस्तकोंसे ढकी हुई पृथ्वी लाल कमलोंसे आच्छादित हुई-सी शोभा पाती थी ।। बाहुभि श्वन्दनादिग्धै: सकेयूरैर्महा धनैः । पतितैर्भाति राजेन्द्र महाशक्रध्वजैरिव,राजेन्द्र! बाजूबंद तथा दूसरे बहुमूल्य आभूषणोंसे विभूषित, चन्दनचर्चित भुजाएँ कटकर पृथ्वीपर गिरी थीं, जो महान्‌ इन्द्रध्वजके समान जान पड़ती थीं। उनके द्वारा रणभूमिकी अपूर्व शोभा हो रही थी

bāhubhiḥ śvandanādigdhaiḥ sakeyūraiḥ mahādhanaiḥ | patitair bhāti rājendra mahāśakradhvajair iva ||

सञ्जय उवाच—राजन्, चन्दनलिप्तैः सकेयूरैर्महाधनैरन्यैश्च भूषणैर्विभूषिताः छिन्ना बाहवः पृथिव्यां पतिताः; ते राजेन्द्र महाशक्रध्वजदण्डा इव भान्ति। तैश्च रणभूमिरपूर्वशोभां लेभे—यत्र श्रीविलासचिह्नानि विनाशलक्षणानि जातानि।

बाहुभिःby/with arms
बाहुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootबाहु
FormMasculine, Instrumental, Plural
चन्दनादिग्धैःsmeared with sandal(-paste)
चन्दनादिग्धैः:
Karana
TypeAdjective
Rootचन्दनादिग्ध
FormMasculine, Instrumental, Plural
सकेयूरैःwearing armlets
सकेयूरैः:
Karana
TypeAdjective
Rootसकेयूर
FormMasculine, Instrumental, Plural
महाधनैःvery valuable/richly adorned
महाधनैः:
Karana
TypeAdjective
Rootमहाधन
FormMasculine, Instrumental, Plural
पतितैःfallen
पतितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootपतित
FormMasculine, Instrumental, Plural
भातिshines/appears splendid
भाति:
TypeVerb
Rootभा
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
TypeNoun
Rootराजेन्द्र
FormMasculine, Vocative, Singular
महाशक्रध्वजैःwith great Indra-banners
महाशक्रध्वजैः:
Karana
TypeNoun
Rootमहाशक्रध्वज
FormMasculine, Instrumental, Plural
इवlike/as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by rājendra)
Ś
Śakra/Indra
K
keyūra (armlets)
C
candana (sandal paste)
D
dhvaja (banner/standard)
R
raṇabhūmi (battlefield, implied)