Shloka 9
Duryodhana-śibira-praveśaḥ — The Pāṇḍavas Enter the Kaurava Camp; The Burning of Arjuna’s Chariot
Devanagari script
चरन्तं विविधान् मार्गान् मण्डलानि च सर्वशः । दुर्योधनमिमं शूरं को5न्यो हन्याद् वृकोदरात्
Transliteration
carantaṁ vividhān mārgān maṇḍalāni ca sarvaśaḥ | duryodhanam imaṁ śūraṁ ko 'nyo hanyād vṛkodarāt ||
Translation
सञ्जय उवाच—चरन्तं विविधान् मार्गान् मण्डलानि च सर्वशः। दुर्योधनमिमं शूरं कोऽन्यो हन्याद् वृकोदरात्॥
Word by Word
चरन्तम्moving, proceeding
चरन्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle), Masculine, Accusative, Singular
विविधान्various
विविधान्:
Karma
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
मार्गान्paths, ways (maneuvers)
मार्गान्:
Karma
TypeNoun
Rootमार्ग (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
मण्डलानिcircles, circular formations/movements
मण्डलानि:
Karma
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
सर्वशःin every way, altogether
सर्वशः:
TypeIndeclinable
Rootसर्वशः (अव्यय)
दुर्योधनम्Duryodhana
दुर्योधनम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुर्योधन (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
इमम्this
इमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
शूरम्heroic, valiant
शूरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशूर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
कःwho?
कः:
Karta
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
अन्यःother
अन्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
हन्यात्could/should kill
हन्यात्:
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), Present-system (optative sense), 3rd, Singular, Parasmaipada
वृकोदरात्from Vṛkodara (Bhīma; lit. 'wolf-bellied')
वृकोदरात्:
Apadana
TypeNoun
Rootवृकोदर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
स
संजय (Sañjaya)द
दुर्योधन (Duryodhana)व
वृकोदर / भीमसेन (Vṛkodara / Bhīmasena)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes