Shloka 24
अध्याय ४ — दुर्योधनस्य असंधि-निश्चयः
Duryodhana’s Refusal of Reconciliation
Devanagari script
विक्षोभयन्तं सेनां ते त्रासयन्तं च पार्थिवान् | धनंजयमपश्याम नलिनीमिव कुठ्जरम्,“जैसे मतवाला हाथी तालाबमें घुसकर उसे मथ डालता है, उसी प्रकार हमने अर्जुनको तुम्हारी सेनाको मथते और राजाओंको भयभीत करते देखा है
Transliteration
vikṣobhayantaṃ senāṃ te trāsayantaṃ ca pārthivān | dhanañjayam apaśyāma nalinīm iva kuñjaram ||
Translation
सञ्जय उवाच—विक्षोभयन्तं सेनां ते त्रासयन्तं च पार्थिवान्। धनञ्जयमपश्याम नलिनीमिव कुञ्जरम्॥
Word by Word
विक्षोभयन्तम्agitating, churning
विक्षोभयन्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootविक्षोभयत् (वि+क्षोभ्, caus.)
FormMasculine, Accusative, Singular, वर्तमान-कृदन्त (शतृ), कर्मणि-विशेषण
सेनाम्army
सेनाम्:
Karma
TypeNoun
Rootसेना
FormFeminine, Accusative, Singular
तेyour
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular, enclitic; 'thy/your'
त्रासयन्तम्terrifying
त्रासयन्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootत्रासयत् (त्रस्, caus.)
FormMasculine, Accusative, Singular, वर्तमान-कृदन्त (शतृ), कर्मणि-विशेषण
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पार्थिवान्kings, rulers
पार्थिवान्:
Karma
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Accusative, Plural
धनंजयम्Dhanañjaya (Arjuna)
धनंजयम्:
Karma
TypeNoun
Rootधनंजय
FormMasculine, Accusative, Singular, proper name (Arjuna)
अपश्यामwe saw
अपश्याम:
Karta
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperfect (Laṅ), 1st, Plural, Parasmaipada
नलिनीम्a lotus-pond
नलिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootनलिनी
FormFeminine, Accusative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
कुञ्जरम्an elephant
कुञ्जरम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुञ्जर
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
Dhanañjaya (Arjuna)T
the Kaurava army (te senā)K
kings (pārthivāḥ)E
elephant (kuñjara)L
lotus-pond (nalinī)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes