Shloka 53
अध्याय ३: कृपस्य दुर्योधनं प्रति नीत्युपदेशः
Kṛpa’s Counsel to Duryodhana
Devanagari script
यदि सर्वेजत्र तिष्ठामो ध्रुवं नो विजयो भवेत् | 'पाण्डवोंके पास थोड़ी-सी ही सेना शेष रह गयी है और श्रीकृष्ण तथा अर्जुन भी बहुत घायल हो चुके हैं। यदि हम सब लोग यहाँ डटे रहें तो निश्चय ही हमारी विजय होगी ।। ५२ कल || विप्रयातांस्तु वो भिन्नान् पाण्डवा: कृतकिल्बिषान्
Translation
यदि सर्वेऽत्र तिष्ठामो ध्रुवं नो विजयो भवेत् । पाण्डवानां हि सैन्यस्य शेषं किञ्चिदवस्थितम् । श्रीकृष्णार्जुनयोश्चापि व्रणैर्बहुभिरार्दितौ । अत्रैव यदि तिष्ठामो ध्रुवं नो विजयो भवेत् ॥
Word by Word
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
सर्वेall (of us/they)
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
तिष्ठामःwe stand / remain
तिष्ठामः:
TypeVerb
Rootस्था (तिष्ठति)
FormPresent, First, Plural, Parasmaipada, Indicative
ध्रुवम्certainly
ध्रुवम्:
TypeIndeclinable
Rootध्रुव
नःof us / our
नः:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Plural
विजयःvictory
विजयः:
Karta
TypeNoun
Rootविजय
FormMasculine, Nominative, Singular
भवेत्would be / might occur
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada, Optative
विप्रयातान्departed / gone away
विप्रयातान्:
Karma
TypeAdjective
Rootविप्रयात (वि-प्र-या + क्त)
FormMasculine, Accusative, Plural
तुbut
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
वःof you / your
वः:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Plural
भिन्नान्broken / scattered / separated
भिन्नान्:
Karma
TypeAdjective
Rootभिन्न (भिद् + क्त)
FormMasculine, Accusative, Plural
पाण्डवाःthe Pandavas
पाण्डवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Plural
कृतकिल्बिषान्those who have committed sin/offence
कृतकिल्बिषान्:
Karma
TypeAdjective
Rootकृतकिल्बिष
FormMasculine, Accusative, Plural
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes