Shloka 44
द्वैपायनह्रदे दुर्योधनान्वेषणम् / The Search for Duryodhana at Dvaipāyana Lake
Devanagari script
त॑ चाहमपि शोचन्तं दृष्टवेैकाकिनमाहवे । मुहूर्त नाशकं वक्तुमतिदुःखपरिप्लुत:,मैं भी युद्धक्षेत्रमें अकेले शोकमग्न हुए दुर्योधनको देखकर अत्यन्त दुःखशोकमें डूब गया और दो घड़ीतक कोई बात मुँहसे न निकाल सका
Transliteration
taṁ cāham api śocantaṁ dṛṣṭvaikākinam āhave | muhūrta-nāśakaṁ vaktum ati-duḥkha-pariplutaḥ ||
Translation
तं चाहमपि शोचन्तं दृष्ट्वैकाकिनमाहवे । मुहूर्तं नाशकं वक्तुमतिदुःखपरिप्लुतः ॥
Word by Word
तंhim
तं:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Singular
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
शोचन्तम्lamenting, grieving
शोचन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशुच्
FormMasculine, Accusative, Singular, शतृ (present active participle)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeIndeclinable
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive)
एकाकिनम्alone, solitary
एकाकिनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएकाकिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
आहवेin battle
आहवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआहव
FormMasculine, Locative, Singular
मुहूर्तम्for a moment
मुहूर्तम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमुहूर्त
FormMasculine, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अशकम्I was able
अशकम्:
TypeVerb
Rootशक्
FormImperfect (Laṅ), 1st, Singular, Parasmaipada
वक्तुम्to speak
वक्तुम्:
TypeVerb
Rootवच्
Formतुमुन् (infinitive)
अति-दुःख-परिप्लुतःoverwhelmed by excessive sorrow
अति-दुःख-परिप्लुतः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरिप्लुत (from परि+प्लु) / दुःख / अति
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
DuryodhanaB
battlefield (āhava)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes