Shloka 48
धृतराष्ट्र-संजय-संवादः — दुर्योधनस्य ह्रदप्रवेशः
Dhṛtarāṣṭra–Saṃjaya Dialogue: Duryodhana’s Entry into the Lake
Devanagari script
अधिज्यं बलवत् कृत्वा व्याक्षिपन् सुमहद् धनु:
Translation
अधिज्यं बलवत्कृत्वा व्याक्षिपन् सुमहद्धनुः । शिलाशितैर्गार्ध्रपत्रैर्बाणैः शकुनिमभ्यहनत् ॥ क्रुद्धोऽङ्कुशैरिव महाद्विपं तं गाढं जघान ॥
Word by Word
अधिज्यम्with the string fitted / strung
अधिज्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअधिज्य
FormNeuter, Accusative, Singular
बलवत्powerfully, with force
बलवत्:
Karma
TypeAdjective
Rootबलवत्
FormNeuter, Accusative, Singular
कृत्वाhaving made / having done
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
व्याक्षिपन्he hurled / he cast forth
व्याक्षिपन्:
TypeVerb
Rootवि-आ-क्षिप्
FormImperfect (लङ्), Third, Singular, Parasmaipada
सुमहत्very great, huge
सुमहत्:
Karma
TypeAdjective
Rootसु-महत्
FormNeuter, Accusative, Singular
धनुःbow
धनुः:
Karma
TypeNoun
Rootधनुस्
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes