Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

यमसभावर्णनम् (Yamasabhā-varṇanam) — Nārada’s Description of Dharmarāja’s Assembly

ययाति, नहुष, पूरु, मान्धाता, सोमक, नृग, त्रसहस्यु, राजर्षि कृतवीर्य, श्रुतश्रवा, अरिष्टनेमि, सिद्ध, कृतवेग, कृति, निमि, प्रतर्दन, शिबि, मत्स्य, पृथुलाक्ष, बृहद्रथ, वार्त, मरुत्त, कुशिक, सांकाश्य, सांकृति, ध्रुव, चतुरश्च, सदश्वोर्मि, राजा कार्तवीर्य अर्जुन, भरत, सुरथ, सुनीथ, निशठ, नल, दिवोदास, सुमना, अम्बरीष, भगीरथ, व्यश्व, सदश्व, वध्यश्व, पृथुवेग, पृथुश्रवा, पृषदश्च, वसुमना, महाबली क्षुप, रुषट्र, वृषसेन, रथ और ध्वजासे युक्त पुरुकुत्स, आर्टिषेण, दिलीप, महात्मा उशीनर, औशीनरि, पुण्डरीक, शर्याति, शरभ, शुचि, अंग, अरिष्ट, वेन, दुष्यन्त, सुंजय, जय, भांगासुरि, सुनीथ, निषध, वहीनर, करन्धम, बाह्लिक, सुद्युम्न, बलवान्‌ मधु, इला-नन्दन पुरूरवा, बलवान राजा मरुत्त, कपोतरोमा, तृणक, सहदेव, अर्जुन, व्यश्व, साश्व, कृशाश्व, राजा शशबिन्दु, महाराज दशरथ, ककुत्स्थ, प्रवर्धन, अलर्क, कक्षसेन, गय, गौराश्वच, जमदग्निनन्दन परशुराम, नाभाग, सगर, भूरिद्युम्न, महाश्वच, पृथाश्व, जनक, राजा पृथु, वारिसेन, पुरुजितूु, जनमेजय, ब्रह्मदत्त, त्रिगर्त, राजा उपरिचर, इन्द्रद्युम्न, भीमजानु, गौरपृष्ठ, अनघ, लय, पद्दा, मुचुकुन्द, भूरिद्युम्न, प्रसेनजित्‌, अरिष्टनेमि, सुद्युम्न, पृथुलाश्वच, अष्टक, एक सौ मत्स्य, एक सौ नीप, एक सौ गय, एक सौ धृतराष्ट्र, अस्सी जनमेजय, सौ ब्रह्मदत्त, सौ वीरी, सौ ईरी, दो सौ भीष्म, एक सौ भीम, एक सौ प्रतिविन्ध्य, एक सौ नाग तथा एक सौ हय, सौ पलाश, सौ काश और सौ कुश राजा एवं शान्तनु, तुम्हारे पिता पाण्डु, उशंगव, शतरथ, देवराज, जयद्रथ, मन्त्रियोंसहित बुद्धिमान्‌ राजर्षि वृषदर्भ तथा इनके सिवा सहस्रों शशबिन्दु नामक राजा, जो अधिक दक्षिणावाले अनेक महान्‌ अश्वमेधयज्ञोंद्वारा यजन करके धर्मराजके लोकमें गये हुए हैं। राजेन्द्र! ये सभी पुण्यात्मा, कीर्तिमान्‌ और बहुश्रुत राजर्षि उस सभामें सूर्यपुत्र यमकी उपासना करते हैं ।। ८ --२८ || अगस्त्योडथ मतड़श्च कालो मृत्युस्तथैव च । यज्वानश्लैव सिद्धाक्ष ये च योगशरीरिण:,अगस्त्य, मतंग, काल, मृत्यु, यज्ञकर्ता, सिद्ध, योगशरीरधारी, अग्निष्वात्त पितर, फेनप, ऊष्मप, स्वधावान्‌, बर्हिषद्‌ तथा दूसरे मूर्तिमान्‌ पितर, साक्षात्‌ कालचक्र (संवत्सर आदि कालविभागके अभिमानी देवता), भगवान्‌ हव्यवाहन (अग्नि), दक्षिणायनमें मरनेवाले तथा सकामभावसे दुष्कर (श्रमसाध्य) कर्म करनेवाले मनुष्य, जनेश्वर कालकी अआज्ञामें तत्पर यमदूत, शिंशप एवं पलाश, काश और कुश आदिके अभिमानी देवता मूर्तिमान्‌ होकर उस सभामें धर्मराजकी उपासना करते हैं

yayāti nahuṣaḥ pūruḥ māndhātā somakaḥ nṛgaḥ trasahasyuḥ rājarṣiḥ kṛtavīryaḥ śrutaśravāḥ ariṣṭanemiḥ siddhaḥ kṛtavegaḥ kṛtiḥ nimiḥ pratardanaḥ śibiḥ matsyaḥ pṛthulākṣaḥ bṛhadrathaḥ vārtaḥ maruttaḥ kuśikaḥ sāṅkāśyaḥ sāṅkṛtiḥ dhruvaḥ caturaś ca sadaśvormiḥ rājā kārtavīryārjunaḥ bharataḥ surathaḥ sunīthaḥ niṣaṭhaḥ nalaḥ divodāsaḥ sumanāḥ ambarīṣaḥ bhagīrathaḥ vyaśvaḥ sadaśvaḥ vadhyaśvaḥ pṛthuvegaḥ pṛthuśravāḥ pṛṣadaś ca vasumanāḥ mahābalī kṣupaḥ ruṣaṭraḥ vṛṣasenaḥ ratha-dhvajāsa-yuktaḥ purukutsaḥ ārtiṣeṇaḥ dilīpaḥ mahātmā uśīnaraḥ auśīnariḥ puṇḍarīkaḥ śaryātiḥ śarabhāḥ śuciḥ aṅgaḥ ariṣṭaḥ venaḥ duṣyantaḥ suñjayaḥ jayaḥ bhāṅgāsuriḥ sunīthaḥ niṣadhaḥ vahīnaraḥ karandhamaḥ bāhlikaḥ sudyumnaḥ balavān madhuḥ ilā-nandanaḥ purūravāḥ balavān rājā maruttaḥ kapotaromā tṛṇakaḥ sahadevaḥ arjunaḥ vyaśvaḥ sāśvaḥ kṛśāśvaḥ rājā śaśabinduḥ mahārāja daśarathaḥ kakutsthaḥ pravardhanaḥ alarkaḥ kakṣasenaḥ gayaḥ gaurāśvaś ca jamadagninandanaḥ paraśurāmaḥ nābhāgaḥ sagaraḥ bhūridyumnaḥ mahāśvaś ca pṛthāśvaḥ janakaḥ rājā pṛthuḥ vārisenaḥ purujit janamejayaḥ brahmadattaḥ trigartaḥ rājoparicaraḥ indradyumnaḥ bhīmajānuḥ gaurapṛṣṭhaḥ anaghaḥ layaḥ paddā mucukundaḥ bhūridyumnaḥ prasenajit ariṣṭanemiḥ sudyumnaḥ pṛthulāśvaś ca aṣṭakaḥ śataṃ matsyāḥ śataṃ nīpāḥ śataṃ gayāḥ śataṃ dhṛtarāṣṭrāḥ aśītiḥ janamejayāḥ śataṃ brahmadattāḥ śataṃ vīrīḥ śataṃ īrīḥ dve śate bhīṣmāḥ śataṃ bhīmāḥ śataṃ prativindhyāḥ śataṃ nāgāḥ śataṃ hayāḥ śataṃ palāśāḥ śataṃ kāśāḥ śataṃ kuśāḥ rājānaḥ śāntanuś ca tava pitā pāṇḍuḥ uśaṅgavaḥ śatarathaḥ devarājaḥ jayadrathaḥ mantri-sahitaḥ buddhimān rājarṣiḥ vṛṣadarbhaḥ anye ca sahasraśaḥ śaśabindu-nāmānaḥ rājānaḥ ye bahu-dakṣiṇāvatāṃ mahānām aśvamedha-yajñānāṃ yajanena dharmarājasya loke gatāḥ; rājendra ete sarve puṇyātmānaḥ kīrtimanto bahuśrutā rājarṣayaḥ tasmin sabhāyāṃ sūryaputraṃ yamaṃ upāsate.

नारद उवाच—ययातिर्नहुषः पूरुर्मान्धाता सोमको नृगः। त्रसहस्युः कृतवीर्यः श्रुतश्रवाऽरिष्टनेमिः॥ सिद्धाः कृतवेगाः कृतयः निमिः प्रतर्दनः शिबिः। मत्स्यः पृथुलाक्षो बृहद्रथो मरुत्तः कुशिकः॥ सांकाश्यः सांकृतिश्चैव ध्रुवश्चतुर एव च। कार्तवीर्यार्जुनो राजा भरतः सुरथः सुनीथः॥ नलः दिवोदासः सुमनाऽम्बरीषो भगीरथः। शर्यातिः शरभः शुचिरङ्गो वेनश्च दुष्यन्तः॥ शान्तनुश्च तथा पाण्डुस्तव पिता नराधिप। बहवोऽश्वमेधयज्ञैश्च दानैश्च विपुलैः कृतैः॥ शशबिन्दव इत्याख्याः सहस्रशो नृपाः परे। धर्मराजस्य लोकं ते प्राप्ताः पुण्यकृतो नृपाः॥ एते सर्वे पुण्यात्मानो कीर्तिमन्तो बहुश्रुताः। तस्यां सभायां सूर्यपुत्रं यमं नित्यमुपासते॥ तत्रैवागस्त्य-मातङ्गौ कालो मृत्युश्च दृश्यते। यज्वानः सिद्धयोगिनश्च योगशरीरिण एव च॥ पितरश्चाग्निष्वात्ताद्याः फेनपोष्मप एव च। स्वधावन्तो बर्हिषदः तथा मूर्तिमन्तोऽपरे॥ शिंशपापलाशकुशकाशादीनां देवतास्तथा। कालाज्ञायां स्थिताः सर्वे यमदूताश्च तत्र वै॥

अगस्त्यःAgastya (sage)
अगस्त्यः:
Karta
TypeNoun
Rootअगस्त्य
FormMasculine, Nominative, Singular
उतand also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
मतङ्गःMatanga (sage)
मतङ्गः:
Karta
TypeNoun
Rootमतङ्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कालःTime
कालः:
Karta
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Nominative, Singular
मृत्युःDeath
मृत्युः:
Karta
TypeNoun
Rootमृत्यु
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाlikewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root
यज्वानःsacrificers (performers of yajña)
यज्वानः:
Karta
TypeNoun
Rootयज्वन्
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवalso/indeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
सिद्धाःSiddhas (perfected beings)
सिद्धाः:
Karta
TypeNoun
Rootसिद्ध
FormMasculine, Nominative, Plural
येwho
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
योगशरीरिणःthose having a yogic body
योगशरीरिणः:
Karta
TypeAdjective
Rootयोगशरीरिन्
FormMasculine, Nominative, Plural

नारद उवाच

N
Nārada
Y
Yama (Dharmarāja, Sūryaputra)
Y
Yayāti
N
Nahuṣa
P
Pūru
M
Māndhātā
S
Somaka
N
Nṛga
T
Trasahasyu
K
Kṛtavīrya
Ś
Śrutaśravā
A
Ariṣṭanemi
N
Nimi
P
Pratardana
Ś
Śibi
M
Matsya
B
Bṛhadratha
M
Marutta
K
Kuśika
D
Dhruva
K
Kārtavīrya Arjuna
B
Bharata
N
Nala
D
Divodāsa
A
Ambarīṣa
B
Bhagīratha
P
Purukutsa
D
Dilīpa
U
Uśīnara
Ś
Śaryāti
A
Aṅga
V
Vena
D
Duṣyanta
J
Janaka
P
Pṛthu
J
Janamejaya
B
Brahmadatta
T
Trigarta
U
Uparicara
I
Indradyumna
M
Mucukunda
P
Prasenajit
A
Aṣṭaka
Ś
Śaśabindu
D
Daśaratha
K
Kakutstha
P
Paraśurāma (Jamadagninandana)
N
Nābhāga
S
Sagara
Ś
Śāntanu
P
Pāṇḍu
J
Jayadratha
V
Vṛṣadarbha
A
Agastya
M
Mataṅga
K
Kāla
M
Mṛtyu
P
Pitṛs (Agniṣvātta, Barhiṣad, etc.)
Y
Yamadūtas
Ś
Śiṃśapā (tree)
P
Palāśa (tree)
K
Kāśa (grass)
K
Kuśa (grass)
A
Aśvamedha (sacrifice)
Y
Yama’s assembly (sabhā)