Shloka 2
Kuntī’s Consolation to Draupadī and Lament for the Dispossessed Pandavas (सभा पर्व, अध्याय 70)
Devanagari script
दृष्टवा तथा पार्थिवपुत्रपौत्रां- स्तृष्णी भूतान् धृतराष्ट्रस्य पुत्र: । स्मयन्निवेदं वचनं बभाषे पाञ्चालराजस्य सुतां तदानीम्
Translation
दृष्ट्वा तथा पार्थिवपुत्रपौत्रान् तृष्णीभूतान् धृतराष्ट्रस्य पुत्रः । स्मयन्निवेदं वचनं बभाषे पाञ्चालराजस्य सुतां तदानीम् ॥
Word by Word
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), कर्तरि
तथाthus/so
तथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतथा
पार्थिवof the king
पार्थिव:
Sambandha
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Genitive, Singular
पुत्रsons
पुत्र:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Accusative, Plural
पौत्रान्grandsons
पौत्रान्:
Karma
TypeNoun
Rootपौत्र
FormMasculine, Accusative, Plural
तृष्णीम्silently
तृष्णीम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतृष्णीम्
भूतान्having become/being (silent)
भूतान्:
Karma
TypeVerb
Rootभू
Formक्त (past passive participle used adjectivally), Masculine, Accusative, Plural
धृतराष्ट्रस्यof Dhṛtarāṣṭra
धृतराष्ट्रस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Genitive, Singular
पुत्रःson (Duryodhana)
पुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
स्मयन्smiling
स्मयन्:
Karta
TypeVerb
Rootस्मि
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
इवas if
इव:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइव
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Accusative, Singular
वचनम्speech/words
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Accusative, Singular
बभाषेsaid/spoke
बभाषे:
Karta
TypeVerb
Rootभाष्
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, Third, Singular
पाञ्चालof Pāñcāla
पाञ्चाल:
Sambandha
TypeNoun
Rootपाञ्चाल
FormMasculine, Genitive, Singular
राजस्यof the king
राजस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Singular
सुताम्daughter
सुताम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुता
FormFeminine, Accusative, Singular
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
अनीम्at that time
अनीम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअनीम्
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes