Shloka 9
नारदेन दिव्यसभाः कथितुं प्रतिज्ञा
Nārada’s Prelude to Describing the Divine Assemblies
Devanagari script
वैशम्पायन उवाच तच्छुत्वा नारदस्तस्य धर्मराजस्य भाषितम् | पाण्डवं प्रत्युवाचेदं स्मयन् मधुरया गिरा,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! धर्मराज युधिष्ठिरका यह प्रश्न सुनकर देवर्षि नारदजी मुसकराने लगे और उन पाण्डुकुमारको इसका उत्तर देते हुए मधुर वाणीमें बोले
Translation
वैशम्पायन उवाच—तच्छ्रुत्वा नारदस्तस्य धर्मराजस्य भाषितम् । पाण्डवं प्रत्युवाचेदं स्मयन् मधुरया गिरा ॥
Word by Word
वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
Formक्त्वा (absolutive), Parasmaipada (usage-neutral)
नारदःNārada
नारदः:
Karta
TypeNoun
Rootनारद
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्यof him/of that
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
धर्मराजस्यof Dharmarāja (Yudhiṣṭhira)
धर्मराजस्य:
TypeNoun
Rootधर्मराज
FormMasculine, Genitive, Singular
भाषितम्speech/utterance
भाषितम्:
Karma
TypeNoun
Rootभाषित
FormNeuter, Accusative, Singular
पाण्डवम्the Pāṇḍava (Yudhiṣṭhira)
पाण्डवम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रतिtowards
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Accusative, Singular
स्मयन्smiling
स्मयन्:
TypeVerb
Rootस्मि
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
मधुरयाwith sweet
मधुरया:
Karana
TypeAdjective
Rootमधुरा
FormFeminine, Instrumental, Singular
गिराspeech/voice
गिरा:
Karana
TypeNoun
Rootगिर्
FormFeminine, Instrumental, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes