Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Adhyāya 59: Vidura’s Admonition to Duryodhana after the Summons of Draupadī (सभा पर्व)

कुन्तीनन्दन! यदि पासा विपरीत पड़ जाय तो हम खिलाड़ियोंमेंसे एक पक्षको पराजित कर सकता है; अतः जय-पराजय दैवाधीन पासोंके ही आश्रित है। उसीसे पराजयरूप दोषकी प्राप्ति होती है। हारनेकी शंका तो हमें भी है, फिर भी हम खेलते हैं। अतः भूमिपाल! आप शंका न कीजिये, दाँव लगाइये, अब विलम्ब न कीजिये ।। युधिषछिर उवाच एवमाहायमसितो देवलो मुनिसत्तम: । इमानि लोकद्दाराणि यो वै भ्राम्यति सर्वदा,युधिष्ठिरने कहा--मुनिश्रेष्ठ असित-देवलने, जो सदा इन लोदद्दारोंमें भ्रमण करते रहते हैं, ऐसा कहा है कि जुआरियोंके साथ शठतापूर्वक जो जूआ खेला जाता है, पाप है। धर्मानुकूल विजय तो युद्धमें ही प्राप्त होती है; अतः क्षत्रियोंके लिये युद्ध ही उत्तम है, जूआ खेलना नहीं

yudhiṣṭhira uvāca | kuntīnandana! yadi pāśā viparītaṁ paḍa jāya to vayaṁ krīḍakānāṁ madhye ekaṁ pakṣaṁ parājitaṁ kartuṁ śaknoti; ataḥ jaya-parājayau daivādhīnau pāśānām eva āśritau staḥ | tasmād eva parājaya-rūpa-doṣaḥ prāpyate | hārasya śaṅkā tu asmākam api asti, tathāpi vayaṁ krīḍāmaḥ | ataḥ bhūmipāla! tvaṁ śaṅkāṁ mā kṛthāḥ, dāvaṁ nidhatsva, adhunā vilambaṁ mā kṛthāḥ || evam āha ayam asito devalo munisattamaḥ | imāni lokadvārāṇi yo vai bhrāmyati sarvadā ...

युधिष्ठिर उवाच—कुन्तीनन्दन! यदि पाशा विपरीतं पतन्ति तदा क्रीडकेषु पक्षं पराजयन्ति; तस्मात् जयपराजयौ दैवाधीनौ पाशाश्रितौ। ततो हि पराजयरूपो दोषः प्राप्यते। वयं अपि पराजयशङ्कां वहामः, तथापि दीव्यामः। अतः भूमिपाल! मा शङ्कां कुरु; पाणं निधेहि; इदानीं मा विलम्बस्व।

युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
आहsaid
आह:
TypeVerb
Rootअह्
FormPerfect, 3, Singular
अयम्this (one)
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
असितःAsita
असितः:
Karta
TypeNoun
Rootअसित
FormMasculine, Nominative, Singular
देवलःDevala
देवलः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवल
FormMasculine, Nominative, Singular
मुनिसत्तमःbest of sages
मुनिसत्तमः:
Karta
TypeNoun
Rootमुनि-सत्तम
FormMasculine, Nominative, Singular
इमानिthese
इमानि:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Accusative, Plural
लोकद्वाराणिdoors/portals of the worlds
लोकद्वाराणि:
Karma
TypeNoun
Rootलोक-द्वार
FormNeuter, Accusative, Plural
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
भ्राम्यतिwanders/roams
भ्राम्यति:
TypeVerb
Rootभ्रम्
FormPresent, 3, Singular
सर्वदाalways
सर्वदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसर्वदा

युधिषछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
K
Kuntīnandana (epithet)
A
Asita Devala
P
pāśāḥ (dice)
D
dāva (wager)