Next Verse

Shloka 1

Jarāsandha–Bhīma Niyuddha-prastāvaḥ

Commencement of the Regulated Duel

अत---#क्र+ एकविशो< ध्याय: श्रीकृष्णद्वारा मगधकी राजधानीकी प्रशंसा, चैत्यक पर्वतशिखर और नगाडोंको तोड़-फोड़-कर तीनोंका नगर एवं राजभवनमें प्रवेश तथा श्रीकृष्ण और जरासंधका संवाद वायुदेव उवाच एष पार्थ महान्‌ भाति पशुमान्‌ नित्यमम्बुमान्‌ | निरामय: सुवेश्माढ्यो निवेशो मागध: शुभ:,श्रीकृष्ण बोले--कुन्तीनन्दन! देखो, यह मगध-देशकी सुन्दर एवं विशाल राजधानी कैसी शोभा पा रही है। यहाँ पशुओंकी अधिकता है। जलकी भी सदा पूर्ण सुविधा रहती है। यहाँ रोग-व्याधिका प्रकोप नहीं होता। सुन्दर महलोंसे भरा-पूरा यह नगर बड़ा मनोहर प्रतीत होता है

vāyudeva uvāca | eṣa pārtha mahān bhāti paśumān nityam ambumān | nirāmayaḥ suveśmāḍhyo niveśo māgadhaḥ śubhaḥ ||

वायुरुवाच—एष पार्थ महान् भाति पशुमान् नित्यमम्बुमान्। निरामयः सुवेश्माढ्यो निवेशो मागधः शुभः॥

वायुदेवःVāyudeva (the Wind-god)
वायुदेवः:
Karta
TypeNoun
Rootवायुदेव
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular
एषःthis
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
पार्थO Pārtha (son of Pṛthā)
पार्थ:
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Vocative, Singular
महान्great, large
महान्:
Karta
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine, Nominative, Singular
भातिshines, appears
भाति:
TypeVerb
Rootभा
FormPresent, 3, Singular
पशुमान्having many cattle/animals
पशुमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootपशुमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
नित्यम्always
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
अम्बुमान्abounding in water
अम्बुमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootअम्बुमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
निरामयःfree from disease
निरामयः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिरामय
FormMasculine, Nominative, Singular
सुवेश्माढ्यःrich in fine mansions
सुवेश्माढ्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुवेश्माढ्य
FormMasculine, Nominative, Singular
निवेशःsettlement, city
निवेशः:
Karta
TypeNoun
Rootनिवेश
FormMasculine, Nominative, Singular
मागधःof Magadha
मागधः:
Karta
TypeAdjective
Rootमागध
FormMasculine, Nominative, Singular
शुभःauspicious, beautiful
शुभः:
Karta
TypeAdjective
Rootशुभ
FormMasculine, Nominative, Singular

वायुदेव उवाच

वायुदेव (Vāyudeva)
पार्थ (Pārtha/Arjuna)
मगध (Magadha)
मगध-निवेश/राजधानी (the Magadhan capital city)

Educational Q&A

The verse highlights markers of a well-governed realm—health, water security, livestock wealth, and good housing—implying that political power can coexist with prosperity; yet dharma may still require confronting a ruler if that power is used unjustly.

As the heroes approach Magadha in the Jarāsandha-related episode of Sabha Parva, Vāyu points out to Pārtha (Arjuna) the grandeur and prosperity of the Magadhan capital, setting the scene before entry and the ensuing confrontation/dialogue.