Previous Verse
Next Verse

Shloka 50

Pitāmaha-sabhā-varṇana & Hariścandra-māhātmya

Description of Brahmā’s Assembly and the Eminence of Hariścandra

नागा: सुपर्णा: पशव: पितामहमुपासते । स्थावरा जड़माश्वैव महा भूतास्तथापरे,इसी प्रकार राक्षस, पिशाच, दानव, गुह्मक, नाग, सुपर्ण तथा श्रेष्ठ पशु भी वहाँ पितामह ब्रह्माजीकी उपासना करते हैं। स्थावर और जंगम महाभूत, देवराज इन्द्र, वरुण, कुबेर, यम तथा पार्वतीसहित महादेवजी--ये सब सदा उस सभामें पधारते हैं

nāgāḥ suparṇāḥ paśavaḥ pitāmaham upāsate | sthāvarā jaḍamāś caiva mahābhūtās tathāpare |

नारद उवाच—नागाः सुपर्णाः पशवश्च श्रेष्ठाः पितामहमुपासते तत्र। स्थावराः जङ्गमाश्चैव महाभूतगणास्तथापरे। राक्षसाः पिशाचाश्च दानवाश्च गुह्यकास्तथा—एते सर्वे ब्रह्माणं नमस्यन्ति नित्यं; इन्द्रो वरुणः कुबेरो यमश्च पार्वतीसहः महादेवश्च तां सभां नियमितं समुपयान्ति॥

नागाःserpents (Nāgas)
नागाः:
Karta
TypeNoun
Rootनाग
FormMasculine, Nominative, Plural
सुपर्णाःSuparṇas (birds, Garuḍa-class)
सुपर्णाः:
Karta
TypeNoun
Rootसुपर्ण
FormMasculine, Nominative, Plural
पशवःanimals
पशवः:
Karta
TypeNoun
Rootपशु
FormMasculine, Nominative, Plural
पितामहम्the Grandsire (Brahmā)
पितामहम्:
Karma
TypeNoun
Rootपितामह
FormMasculine, Accusative, Singular
उपासतेworship / attend upon
उपासते:
TypeVerb
Rootउप-आस्
FormPresent, Third, Plural, Ātmanepada
स्थावराःimmobile beings
स्थावराः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्थावर
FormMasculine, Nominative, Plural
जडम्the insentient (inert)
जडम्:
Karta
TypeAdjective
Rootजड
FormNeuter, Nominative, Singular
आश्वाःswift-moving (mobile beings)
आश्वाः:
Karta
TypeAdjective
Rootआश्व
FormMasculine, Nominative, Plural
एवindeed / also
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
महाभूताःgreat elements
महाभूताः:
Karta
TypeNoun
Rootमहाभूत
FormMasculine, Nominative, Plural
तथाand likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
अपरेothers
अपरे:
Karta
TypeAdjective
Rootअपर
FormMasculine, Nominative, Plural

नारद उवाच

N
Nārada
P
Pitāmaha (Brahmā)
N
Nāgas
S
Suparṇas
P
Paśus (animals)
S
Sthāvaras (immobile beings)
M
Mahābhūtas
R
Rākṣasas
P
Piśācas
D
Dānavas
G
Guhyakas
I
Indra
V
Varuṇa
K
Kubera
Y
Yama
M
Mahādeva (Śiva)
P
Pārvatī
T
the divine assembly hall (sabhā)

Educational Q&A

The passage emphasizes a cosmic ethic of reverence and ordered harmony: beings of many classes—divine, semi-divine, and non-human—acknowledge Brahmā’s primacy as creator by worship and attendance, illustrating that rightful authority and sacred order are upheld through devotion and respect.

Nārada describes the grandeur of the celestial assembly: numerous species and supernatural groups, along with major deities such as Indra, Varuṇa, Kubera, Yama, and Śiva with Pārvatī, regularly come to that sabhā to honor Pitāmaha Brahmā.