Previous Verse
Next Verse

Shloka 38

Vaiśravaṇa-sabhā-varṇanam

Description of Kubera’s Assembly Hall

ततोअभ्यनुज्ञां सम्प्राप्प महादेवाद्‌ धनेश्वर: । आस्ते कदाचित्‌ भगवान्‌ भवो धनपते: सखा,दूसरे-दूसरे राक्षत और पिशाच भी धनदाता कुबेरकी उपासना करते हैं। पार्षदोंसे घिरे हुए देवदेवेश्वर, त्रिभुवनभावन, बहुरूपधारी, कल्याणस्वरूप, उमावल्लभ भगवान्‌ महेश्वर जब उस सभामें पधारते हैं, तब पुलस्त्यनन्दन धनाध्यक्ष कुबेर उनके चरणोंमें मस्तक रखकर प्रणाम करते और उनकी आज्ञा ले उन्हींके पास बैठ जाते हैं। उनका सदाका यही नियम है। कुबेरके सखा भगवान्‌ शंकर कभी-कभी उस सभामें पदार्पण किया करते हैं

tato 'bhyanujñāṃ samprāpya mahādevād dhaneśvaraḥ | āste kadācit bhagavān bhavo dhanapateḥ sakhā ||

ततः स धनेश्वरः कुबेरो महादेवात् अभ्यनुज्ञां सम्प्राप्य तत्रैवास्ते। कदाचित् तस्य सखा भगवान् भवः शिवारूपः अपि तां सभां समागच्छति। एतद् दर्शयति—यः स्वयम् उपास्यः, सापि महेश्वरस्य सम्मतिं विना न प्रवर्तते; विनय एव धर्मः।

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
अभ्यनुज्ञाम्permission, assent
अभ्यनुज्ञाम्:
Karma
TypeNoun
Rootअभ्यनुज्ञा
FormFeminine, Accusative, Singular
सम्प्राप्यhaving obtained
सम्प्राप्य:
TypeVerb
Rootसम् + प्र + आप्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
महादेवात्from Mahadeva (Śiva)
महादेवात्:
Apadana
TypeNoun
Rootमहादेव
FormMasculine, Ablative, Singular
धनेश्वरःthe lord of wealth (Kubera)
धनेश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootधनेश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular
आस्तेsits, remains
आस्ते:
TypeVerb
Rootआस्
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Atmanepada
कदाचित्sometimes
कदाचित्:
TypeIndeclinable
Rootकदाचित्
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
भवःBhava (Śiva)
भवः:
Karta
TypeNoun
Rootभव
FormMasculine, Nominative, Singular
धनपतेःof the lord of wealth (Kubera)
धनपतेः:
TypeNoun
Rootधनपति
FormMasculine, Genitive, Singular
सखाfriend
सखा:
Karta
TypeNoun
Rootसखि
FormMasculine, Nominative, Singular

नारद उवाच

N
Nārada
M
Mahādeva (Śiva)
D
Dhanapati (Kubera)
B
Bhava (Śiva)