Shloka 24
अध्याय १: उत्पात-दर्शनम् तथा वृष्णि-विनाश-श्रवणम्
Omens Observed and the Hearing of the Vṛṣṇi Destruction
Devanagari script
अन्तज्ञो मतिमांस्तस्य भवितव्यं तथेति तान् | एवमुकत्वा हृषीकेश: प्रविवेश पुरं तदा,“ऋषियोंने जैसा कहा है, वैसा ही होगा।' बुद्धिमान् श्रीकृष्ण सबके अन्तको जाननेवाले हैं। उन्होंने उपर्युक्त बात कहकर नगरमें प्रवेश किया
Translation
अन्तज्ञो मतिमांस्तस्य भवितव्यं तथेति तान् । एवमुक्त्वा हृषीकेशः प्रविवेश पुरं तदा ॥
Word by Word
अन्तज्ञःknower of the end
अन्तज्ञः:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्तज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
मतिमान्wise, intelligent
मतिमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootमतिमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्यof him/that
तस्य:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
भवितव्यम्is bound to happen / must be
भवितव्यम्:
Karma
TypeVerb
Rootभू
Formतव्यत् (gerundive/future passive participle), Neuter, Nominative, Singular
तथाthus, so
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
तान्them
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
एवम्in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
हृषीकेशःHrishikesha (Krishna)
हृषीकेशः:
Karta
TypeNoun
Rootहृषीकेश
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रविवेशentered
प्रविवेश:
TypeVerb
Rootप्र + विश्
FormPerfect (लिट्), Third, Singular, Parasmaipada
पुरम्the city
पुरम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुर
FormNeuter, Accusative, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes