Shloka 36

युधिष्ठिरस्तु देवेन्द्रमेवंवादिनमी श्वरम्‌ । पुनरेवाब्रवीद्‌ धीमानिदं वचनमर्थवत्‌,ऐसी बात कहते हुए ऐश्वर्यशाली देवराजसे बुद्धिमान्‌ युधिष्ठिरने पुनः यह अर्थयुक्त वचन कहा--

yudhiṣṭhiras tu devendram evaṃ-vādinam īśvaram | punar evābravīd dhīmān idaṃ vacanam arthavat ||

वैशम्पायन उवाच—युधिष्ठिरस्तु देवेन्द्रमेवंवादिनमीश्वरम् । पुनरेवाब्रवीद्धीमानिदं वचनमर्थवत् ॥

युधिष्ठिरःYudhishthira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
देवेन्द्रम्Indra, lord of the gods
देवेन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेवेन्द्र
FormMasculine, Accusative, Singular
एवम्thus/in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
वादिनम्speaking (one), speaker
वादिनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवादिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
ईश्वरम्the lord
ईश्वरम्:
Karma
TypeNoun
Rootईश्वर
FormMasculine, Accusative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular, Parasmaipada
धीमान्wise
धीमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootधीमन्
FormMasculine, Nominative, Singular
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Accusative, Singular
वचनम्speech/word
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Accusative, Singular
अर्थवत्meaningful/significant
अर्थवत्:
TypeAdjective
Rootअर्थवत्
FormNeuter, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira
I
Indra (Devendra)

Educational Q&A

Meaningful speech grounded in discernment is integral to dharma: Yudhiṣṭhira does not abandon ethical reasoning even when addressing a divine sovereign, showing that righteousness involves thoughtful, purposeful articulation.

Vaiśampāyana narrates that after Indra has spoken, Yudhiṣṭhira responds again, preparing to state a significant point—continuing the moral dialogue central to the Mahāprasthānika episode.