Shloka 496
Devanagari script
स्वयं प्रायात् पार्थवधाय राजन् कृत्वा स्वरूपं विजिधघांसुरुग्र: । राजन! युद्धस्थलमें कर्णके द्वारा इस प्रकार टका-सा उत्तर पाकर वह नागराज रोषपूर्वक उसके इस वचनको सहन न कर सका। उस उग्र सर्पने अपने स्वरूपको प्रकट करके मनमें प्रतिहिंसाकी भावना लेकर पार्थके वधके लिये स्वयं ही उनपर आक्रमण किया
Transliteration
svayaṁ prāyāt pārthavadhāya rājan kṛtvā svarūpaṁ vijighāṁsur ugraḥ |
Translation
सञ्जय उवाच—राजन्! कर्णस्य एवं स्तब्धं प्रत्युत्तरं श्रुत्वा स नागराजः क्रोधेन तद्वचनं सोढुं न शशाक। स उग्रः सर्पः स्वस्वरूपं प्रकाश्य, मनसि प्रतिहिंसां वहन्, पार्थवधाय स्वयमेवाभ्यपतत्।
Word by Word
स्वयम्himself
स्वयम्:
Karta
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
प्रायात्went forth/advanced
प्रायात्:
TypeVerb
Rootप्र-या (याति)
FormAorist (Luṅ), 3, Singular, Parasmaipada
पार्थ-वधायfor the killing of Pārtha (Arjuna)
पार्थ-वधाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootपार्थ-वध
FormMasculine, Dative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
कृत्वाhaving made/done
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
FormAbsolutive (Gerund), Active
स्वरूपम्his own form
स्वरूपम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्वरूप
FormNeuter, Accusative, Singular
विजिधघांसुःdesiring to slay
विजिधघांसुः:
Karta
TypeAdjective
Rootवि-जिघांसु
FormMasculine, Nominative, Singular
उग्रःfierce
उग्रः:
Karta
TypeAdjective
Rootउग्र
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
कर्ण उवाच
Characters & Entities
K
KarnaA
Arjuna (Partha)N
Nāgarāja (serpent king)K
King (addressed by Karna; Dhṛtarāṣṭra in the frame narrative)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes