Shloka 153
Devanagari script
सम॑ प्रमथ्याशु परान् समन्ततः शरोत्तमैर्द्घादशभिश्न सूतजम् | यह देख अर्जुनने उनके धनुष
Translation
तद् दृष्ट्वा अर्जुनः शरोत्तमैर्द्वादशभिः सूतजं कर्णं समभ्यहनत्। तस्य च धनुः तरकसं ध्वजं हयान् रथं सारथिं चैककालेन प्रमथ्य, समन्ततः स्थितान् शत्रून् शीघ्रं विव्याध।
Word by Word
सम्together, completely
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम्
प्रमथ्यhaving crushed/overpowered
प्रमथ्य:
TypeVerb
Rootप्र + मथ्
Formल्यप् (absolutive/gerund), parasmaipada (usage-neutral here)
आशुquickly
आशु:
TypeIndeclinable
Rootआशु
परान्others; enemies
परान्:
Karma
TypeAdjective
Rootपर
Formmasculine, accusative, plural
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः
शर-उत्तमैःwith excellent arrows
शर-उत्तमैः:
Karana
TypeNoun
Rootशरोत्तम
Formmasculine, instrumental, plural
द्वादशभिःwith twelve
द्वादशभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootद्वादश
Formmasculine/neuter (agreeing with implied 'शरैः'), instrumental, plural
नुindeed/now (emphatic particle)
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
सूतजम्the charioteer’s son (Karna)
सूतजम्:
Karma
TypeNoun
Rootसूतज
Formmasculine, accusative, singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes