Previous Verse
Next Verse

Shloka 98

कर्णके ध्वजपर जो हाथीकी साँकल थी, वह कालपाशके समान जान पड़ती थी। वह लोहनिर्मित हाथीकी साँकल छोटी-छोटी घण्टियोंसे विभूषित थी। उसने अत्यन्त कुपित होकर उस वानरपर धावा किया ।। तयोघोरितरे युद्धे द्वेरथे द्यृूत आहिते । प्रकुर्वाते ध्वजौ युद्ध पूर्व पूर्वतरं तदा,उन दोनोंमें घोरतर द्वैरथ युद्धरूपी जूएका अवसर उपस्थित था, इसीलिये उन दोनोंकी ध्वजाओंने पहले स्वयं ही युद्ध आरम्भ कर दिया

sañjaya uvāca |

karṇake dhvajapara yā hastikī sāṅkal thī sā kālapāśa-samān jān paṛtī thī | sā loha-nirmita hastikī sāṅkal choṭī-choṭī ghaṇṭiyoṃ-se vibhūṣit thī | usne atyanta kupit hokar us vānara-par dhāvā kiyā ||

tayor ghoritare yuddhe dvairathe dyūta āhite | prakurvāte dhvajau yuddhaṃ pūrvaṃ pūrva-taraṃ tadā ||

सञ्जय उवाच—कर्णध्वजस्थे सा लोहमयी हस्तिकक्ष्या किड्किणीकाभरणा कालपाशोपमा बभूव। सा तं कपिं प्रति क्रुद्धा वेगेनाभ्यद्रवत्। तयोर्घोरतरे द्वैरथे युद्धे द्यूत आहिते, ध्वजौ तदा पूर्वमेव युद्धं प्राकुर्वातामिव॥

तयोःof those two
तयोः:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
Formcommon, genitive, dual
घोरितरेin the more terrible
घोरितरे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootघोर
Formneuter, locative, singular
युद्धेbattle
युद्धे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुद्ध
Formneuter, locative, singular
द्वेरथेin the chariot-duel (between two chariots)
द्वेरथे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootद्वि-रथ
Formneuter, locative, singular
द्यृतेin the game of dice / stake-contest
द्यृते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootद्यृत
Formneuter, locative, singular
आहितेhaving been set/placed; when set
आहिते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootआ-धा (आहित)
Formneuter, locative, singular
प्रकुर्वातेthey two perform / they two set in motion
प्रकुर्वाते:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-√कृ
Formpresent, 3rd, dual, ātmanepada
ध्वजौthe two banners/standards
ध्वजौ:
Karta
TypeNoun
Rootध्वज
Formmasculine, nominative, dual
युद्धम्battle
युद्धम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुद्ध
Formneuter, accusative, singular
पूर्वम्first; beforehand
पूर्वम्:
TypeAdverb
Rootपूर्व
पूर्वतरम्even earlier; earlier still
पूर्वतरम्:
TypeAdverb
Rootपूर्वतर
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा

संजय उवाच

S
Sanjaya
K
Karna
H
Hanuman (as the monkey on Arjuna’s banner, implied by vānara)
K
Karna’s banner (dhvaja)
I
Iron elephant-chain with bells (sāṅkalā with ghaṇṭikāḥ)
N
Noose of Death/Time (kālapāśa)
C
Chariot-duel (dvairatha yuddha)