Shloka 206
ते पाणिना कतरेणावकृष्टा- स्तद् ब्रूहि त्वां पृष्छति भीमसेन: । वे उससे इस प्रकार बोले--“दुरात्मन! याद है न वह दिन, जब तुमने कर्ण और दुर्योधनके साथ बड़े हर्षमें भरकर मुझे “बैल' कहा था। राजसूययज्ञमें अवभृूथस्नानसे पवित्र हुए महारानी द्रौपदीके केश तूने किस हाथसे खींचे थे? बता, आज भीमसेन तुझसे यह पूछता और इसका उत्तर चाहता है”
te pāṇinā katareṇāvakṛṣṭās tad brūhi tvāṃ pṛcchati bhīmasenaḥ |
सञ्जय उवाच—स भीमसेनः तमब्रवीत्—“केन पाणिना तस्याः केशा आकृष्टाः? तत् ब्रूहि; त्वां पृच्छति भीमसेनः, उत्तरं चाभियाचते। दुरात्मन्, स्मरसि नु तं दिनं यदा त्वं कर्णेन दुर्योधनेन च सह हृष्टः माम् ‘वृषभ’ इति न्यगृह्णाः? राजसूयेऽवभृथस्नानपवित्रायाः महाराज्ञ्या द्रौपद्याः केशान् केन हस्तेन त्वमाकर्षः?”
संजय उवाच
Educational Q&A
Adharma—especially the humiliation of a protected woman and the violation of honor—creates an inescapable moral liability. The verse frames justice as accountability: the wrongdoer must face the deed, name it, and bear its consequences.
In the midst of the war narrative, Sañjaya reports a pointed challenge: Bhīma demands that the offender identify the very hand used to drag Draupadī’s hair. The question recalls the earlier outrage and turns memory into a direct accusation on the battlefield.