Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

श्र॒ुत्वैव पार्थमायान्तं भीमसेन: प्रतापवान्‌ | त्यक्त्वा प्राणान्‌ महाराज सेनां तव ममर्द ह

śrutvaiva pārtham āyāntaṃ bhīmasenaḥ pratāpavān | tyaktvā prāṇān mahārāja senāṃ tava mama rāmarda ha ||

श्रुत्वैव पार्थमायान्तं भीमसेनः प्रतापवान् । त्यक्त्वा प्राणान् महाराज सेनां तव ममर्द ह ॥

श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), कर्तरि
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
पार्थम्Arjuna (son of Pritha)
पार्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootपार्थ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
आयान्तम्coming/approaching
आयान्तम्:
TypeVerb
Rootआ-या (धातु)
Formशतृ (present active participle), Masculine, Accusative, Singular
भीमसेनःBhimasena
भीमसेनः:
Karta
TypeNoun
Rootभीमसेन (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रतापवान्mighty/valorous
प्रतापवान्:
TypeAdjective
Rootप्रतापवत् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
त्यक्त्वाhaving abandoned/given up
त्यक्त्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), कर्तरि
प्राणान्lives/breaths
प्राणान्:
Karma
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
सेनाम्army
सेनाम्:
Karma
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
तवyour
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
FormGenitive, Singular
ममmy
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
FormGenitive, Singular
ममर्दcrushed/smashed
ममर्द:
TypeVerb
Rootमृद्/मर्द् (धातु)
Formलिट् (perfect), Third, Singular, परस्मैपद
indeed (emphatic particle)
:
TypeIndeclinable
Root

संजय उवाच

संजय (Sañjaya)
पार्थ (Pārtha/Arjuna)
भीमसेन (Bhīmasena/Bhīma)
महाराज (Dhṛtarāṣṭra, implied addressee)
सेना (Kaurava army, implied by 'your army')

Educational Q&A

The verse highlights kṣatriya resolve: when duty calls in war, a warrior may accept mortal risk for a righteous objective, showing steadfast courage rather than self-preservation.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that upon hearing Arjuna’s advance, Bhīma—fired by valor—attacked with such force that he crushed the Kaurava host, seemingly indifferent to his own life.