तद् भीमवेगं रुधिरौघवाहि खड्गाकुल क्षत्रियजीवघाति । अनार्तवं क्रूरमनिष्टवर्ष बभूव तत् संहरणं प्रजानाम्,क्रमश: वह क्रूरतापूर्ण युद्ध बिना ऋतुकी अनिष्टकारी वर्षाके समान प्रजाजनोंका संहार करने लगा। बड़े-बड़े हाथियोंका समूह मेघोंकी घटा बनकर वहाँ छाया हुआ था। अस्त्र ही जल थे, वाद्यों और पहियोंकी घर्घराहटका शब्द ही मेघ-गर्जनके समान प्रतीत होता था। सुवर्णजटित विचित्र आयुध विद्युतके समान प्रकाशित होते थे। बाण, खड्ग और नाराच आदि बड़े-बड़े अस्त्रोंकी धारावाहिक वृष्टि हो रही थी। धीरे-धीरे उस युद्धका वेग बड़ा भयंकर हो उठा, रक्तका स्रोत बह चला। तलवारोंकी खचाखच मार होने लगी, जिससे क्षत्रियोंके प्राणोंका संहार होने लगा
sañjaya uvāca |
tad bhīmavegaṁ rudhiraughavāhi khaḍgākula kṣatriyajīvaghāti |
anārtavaṁ krūram aniṣṭavarṣaṁ babhūva tat saṁharaṇaṁ prajānām ||
तद्भीमवेगं रुधिरौघवाहि खड्गाकुलं क्षत्रियजीवघाति । अनार्तवं क्रूरमनिष्टवर्षं बभूव तत्संहरणं प्रजानाम् ॥ महाराज! तत् युद्धं भीमवेगं बभूव, रुधिरौघान् वहति स्म। खड्गैः संकुलं तत् क्षत्रियजीवान् निघ्नत्। अनार्तवं क्रूरमनिष्टवर्षमिव तत् प्रजानां संहरणं जातम्।
संजय उवाच
The verse ethically reframes battlefield ‘heroism’ as a disordering calamity: war becomes an untimely, inauspicious rain that destroys the people. It highlights the moral cost of kṣatriya conflict—life is swept away like a flood—inviting reflection on dharma versus destructive rage.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the fighting has intensified into a terrifying surge: sword-filled combat produces a flood of blood and widespread death among warriors, portrayed through the vivid metaphor of a cruel, seasonless storm that devastates the populace.