Shloka 263
कर्णवधोत्तरं शल्य-दुर्योधनसंवादः
Aftermath of Karṇa’s Fall: Śalya’s Address to Duryodhana
Devanagari script
तदाहनिष्यत् केशव: कर्णमुग्रं मरुत्पतिर्वत्रमिवात्तवज्र: | “तुम अपना गाण्डीव धनुष भगवान् श्रीकृष्णको दे दो तथा रणभूमिमें स्वयं इनके सारथि बन जाओ। फिर जैसे इन्द्रने हाथमें वज्र लेकर वृत्रासुरका वध किया था, उसी प्रकार ये श्रीकृष्ण भयंकर वीर कर्णको मार डालेंगे
Translation
सञ्जय उवाच—तदा केशवः कर्णमुग्रं मरुत्पतिरिवोद्यतवज्रः हनिष्यति। “त्वं गाण्डीवं धनुः श्रीकृष्णाय समर्पय, रणभूमौ च स्वयं अस्य सारथिर्भव। ततः इन्द्र इव हस्ते वज्रं गृहीत्वा वृत्रं जघान, तथैवायं श्रीकृष्णो भयंकरं वीरं कर्णं निहनिष्यति।”
Word by Word
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
अहनिष्यत्would slay
अहनिष्यत्:
TypeVerb
Rootहन्
FormConditional (लृङ्), 3, Singular, Parasmaipada
केशवःKeshava (Krishna)
केशवः:
Karta
TypeNoun
Rootकेशव
FormMasculine, Nominative, Singular
कर्णम्Karna
कर्णम्:
Karma
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Accusative, Singular
उग्रम्fierce
उग्रम्:
TypeAdjective
Rootउग्र
FormMasculine, Accusative, Singular
मरुत्पतिःlord of the Maruts (Indra)
मरुत्पतिः:
Karta
TypeNoun
Rootमरुत्पति
FormMasculine, Nominative, Singular
वृत्रम्Vritra
वृत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
आत्तवज्रःhaving taken up the thunderbolt
आत्तवज्रः:
TypeAdjective
Rootआत्तवज्र
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes