Shloka 39

कर्णार्जुनसमागमः — The Karṇa–Arjuna Confrontation

Cosmic Spectatorship and Vows

Devanagari script

अथोत्क्रुष्ट महाराज पाण्डवैर्जितकाशिभि: । धार्रराष्ट्रबलं दृष्टवा विद्रुतं वै समन्‍्ततः,महाराज! दुर्योधनकी सेनाको सब ओर भागती देख विजयसे उल्लसित होनेवाले पाण्डव जोर-जोरसे सिंहनाद करने लगे

Transliteration

athotkruṣṭa mahārāja pāṇḍavair jitakāśibhiḥ | dhārtarāṣṭrabalaṃ dṛṣṭvā vidrutaṃ vai samantataḥ ||

Translation

अथोत्क्रुष्ट महाराज पाण्डवैर्जितकाशिभिः। धार्तराष्ट्रबलं दृष्ट्वा विद्रुतं वै समन्ततः॥ तदा पाण्डवाः जयोल्लाससमन्विताः, धार्तराष्ट्रबलं सर्वतो विद्रुतं दृष्ट्वा, सिंहनादानिव महान्ति नादान् चक्रुः।

Word by Word

• अथ: then
• Type: Indeclinable
• Root: अथ

• उत्क्रुष्ट: they shouted aloud
• Type: Verb
• Root: उत्क्रुष्ट (उत्+√क्रुश्)
• Form: Perfect (Paroksha), 3, plural, Parasmaipada

• महाराज: O king
• Type: Noun
• Root: महाराज
• Form: masculine, vocative, singular

• पाण्डवैः: by the Pandavas
• पाण्डवैः: Karta
• Type: Noun
• Root: पाण्डव
• Form: masculine, instrumental, plural

• जितकाशिभिः: by those of conquered splendor (victorious)
• जितकाशिभिः: Karta
• Type: Adjective
• Root: जितकाशि
• Form: masculine, instrumental, plural

• धार्तराष्ट्रबलम्: the Dhartarashtra army
• धार्तराष्ट्रबलम्: Karma
• Type: Noun
• Root: धार्तराष्ट्रबल
• Form: neuter, accusative, singular

• दृष्ट्वा: having seen
• Type: Verb
• Root: दृष्ट्वा (√दृश्)
• Form: क्त्वा (absolutive/gerund)

• विद्रुतम्: fled, in flight
• Type: Adjective
• Root: विद्रुत (वि+√द्रु)
• Form: neuter, accusative, singular

• वै: indeed
• Type: Indeclinable
• Root: वै

• समन्ततः: on all sides
• Type: Indeclinable
• Root: समन्ततः

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra
• Pāṇḍavas
• Dhārtarāṣṭra forces (Kaurava army)