Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

कृष्णोपदेशः, अर्जुनस्य क्षमा-याचनम्, कर्णवध-अनुज्ञा

Krishna’s Counsel, Arjuna’s Apology, and Authorization for Karṇa’s Slaying

वे चारों ओरसे नाना प्रकारके चिह्लोंसे युक्त बाण-समूहोंकी वर्षा करने लगे। नरेश्वर! उनसे पीड़ित होकर महाबली भीमसेनने पचास रथोंके साथ आये हुए आपके पुत्रोंके उन पचासों रथियोंको शीघ्र ही नष्ट कर दिया ।। विवित्सोस्तु ततः क्रुद्धो भल्‍लेनापाहरच्छिर: । भीमसेनो महाराज तत्‌ पपात हतं भुवि

sañjaya uvāca |

vivitsos tu tataḥ kruddho bhallena apāharac chiraḥ |

bhīmaseno mahārāja tat papāta hataṃ bhuvi ||

ते च सर्वतो नानाचिह्नाङ्कितान् बाणव्रातान् अवर्षयन्। तैः पीडितो महाबलः भीमसेनः पञ्चाशद्रथैः समागतान् तव पुत्रानां पञ्चाशद्रथिनः क्षिप्रमहनत्। ततः क्रुद्धो विवित्सुः भल्लेनापाहरच्छिरः; महाराज, तत् शिरः भूमौ पपात, स च हतोऽभवत्।

विवित्सोःof Vivitsu (Yudhiṣṭhira)
विवित्सोः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविवित्सु
FormMasculine, Genitive, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
भल्लेनwith a bhalla-arrow
भल्लेन:
Karana
TypeNoun
Rootभल्ल
FormMasculine, Instrumental, Singular
अपाहरत्struck off/removed
अपाहरत्:
TypeVerb
Rootअप-हृ
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
शिरःhead
शिरः:
Karma
TypeNoun
Rootशिरस्
FormNeuter, Accusative, Singular
भीमसेनःBhīmasena
भीमसेनः:
Karta
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Nominative, Singular
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
तत्that (head/it)
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
पपातfell
पपात:
TypeVerb
Rootपत्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
हतम्severed/slain
हतम्:
TypeAdjective
Rootहत
FormNeuter, Nominative, Singular
भुविon the ground
भुवि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभू
FormFeminine, Locative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
V
Vivitsu (Yudhiṣṭhira)
B
Bhīmasena (Bhīma)
D
Dhṛtarāṣṭra
B
bhalla (arrow)
B
bhuvi (ground/earth)

Educational Q&A

The verse highlights how anger in war accelerates decisive, often brutal action, reminding readers that even within kṣatriya-duty the moral weight of violence and retaliation accumulates, shaping the ethical aftermath for victors and vanquished alike.

Sañjaya reports that Vivitsu (Yudhiṣṭhira), enraged, uses a bhalla-arrow to sever a head; it falls to the ground, and Bhīmasena is described as slain—depicting a rapid, lethal turn in the battle.