Shloka 496
युधिष्ठिरस्य धनंजय-प्रति गर्हा
Yudhiṣṭhira’s Reproach to Dhanaṃjaya
Devanagari script
अशवनुवन् प्रमुखत:ः स्थातुं कर्णस्य दुर्मना: । युधिष्ठिरका पृष्ठरक्षक पहले ही मार दिया गया था। उनका मन बहुत दुःखी था, इसलिये वे कर्णके सामने ठहर न सके और युद्धस्थलसे हट गये
Transliteration
aśvanuvan pramukhataḥ sthātuṃ karṇasya durmanāḥ | yudhiṣṭhirakāḥ pṛṣṭharakṣakaḥ pūrvam eva māritaḥ | tasya manaḥ bahu duḥkhitaṃ tasmāt sa karṇasya sammukhe sthātuṃ na śaśāka yuddhasthalāt apasasarja ||
Translation
सञ्जय उवाच—दुर्मना भूत्वा कर्णस्य पुरतः स्थातुं नाशक्नोत्। युधिष्ठिरस्य पृष्ठरक्षकः पूर्वमेव निहतः; शोकभारात् स व्याकुलोऽभवत्। तस्मात् कर्णं प्रति भूमिं नाधारयत्, रणभूमेः अपससार।
Word by Word
अशक्नुवन्were not able
अशक्नुवन्:
Karta
TypeVerb
Rootशक्
Formलङ् (Imperfect), 3, Plural, Parasmaipada
प्रमुखतःin front; face to face
प्रमुखतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootप्रमुखतः
स्थातुम्to stand
स्थातुम्:
Karma
TypeVerb
Rootस्था
Formतुमुन् (Infinitive)
कर्णस्यof Karna
कर्णस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Genitive, Singular
दुर्मनाःsad; dejected
दुर्मनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootदुर्मनस्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SanjayaK
KarnaY
YudhishthiraY
Yudhishthira’s rear-guard (pṛṣṭharakṣaka)B
battlefield (yuddhasthala)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes