Shloka 533

नानावर्णा रथे भान्ति श्व॒सनेन प्रकम्पिता: । रथोंकी ध्वजाओंपर सोने और चाँदीके तारोंसे खचित वस्त्रोंकी बनी हुई शिल्पियोंद्वारा निर्मित बहुरंगी पताकाएँ हवाके झोंकेसे हिलती हुई कैसी शोभा पा रही हैं

nānāvarṇā rathe bhānti śvasanena prakampitāḥ |

संजय उवाच—रथेषु नानावर्णाः पताकाः शोभन्ते, श्वसनेन प्रकम्पिताः। शिल्पिभिः सुकृताः सुवर्ण-रजततन्तुभिः खचितवस्त्रनिर्मिताः, ता बहुरूपाः केतवो वायुवेगेन दोलायमानाः परमां शोभां वहन्ति।

नाना-वर्णाःof various colors
नाना-वर्णाः:
Karta
TypeAdjective
Rootनानावर्ण
FormFeminine, Nominative, Plural
रथेon the chariot
रथे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Locative, Singular
भान्तिshine
भान्ति:
TypeVerb
Rootभा
FormPresent, 3rd, Plural, Parasmaipada
श्वसनेनby the wind/breathing (air)
श्वसनेन:
Karana
TypeNoun
Rootश्वसन
FormNeuter, Instrumental, Singular
प्रकम्पिताःshaken, made to tremble
प्रकम्पिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रकम्पित
FormFeminine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
R
ratha (chariot)
D
dhvaja/patākā (banner/standard)
W
wind (śvasana)

Educational Q&A

The verse implicitly contrasts outward splendour with the harsh reality of war: even amid righteous duty and mortal danger, humans adorn conflict with artistry and display, reminding the reader of the tension between appearance and ethical gravity.

Sañjaya is vividly describing the battlefield scene to Dhṛtarāṣṭra: chariots carry multicoloured banners that flutter in the wind, enhancing the visual grandeur of the armies as battle intensifies.