Shloka 296
Adhyāya 41 — Kṛṣṇa’s Battlefield Briefing and the Renewal of the Great Engagement
मय्यार्जवे जिद्यमतिर्हतस्त्व॑ मित्रद्रोही साप्तपद हि मैत्रम् । '“ओ पापी! मूर्खके समान तुमने पाण्डुपुत्र अर्जुनके लिये मेरा तिरस्कार करते हुए मेरे प्रति अप्रिय वचन सुनाये हैं। मेरे प्रति सरलताका व्यवहार करना तुम्हारे लिये उचित था; परंतु तुम्हारी बुद्धिमें कुटिलता भरी हुई है
mayy ārjave jidyamatir hataḥ tvaṁ mitradrohī saptapada hi maitram
सञ्जय उवाच—मय्यार्जवे जिद्यमतिर् हतस्त्वं मित्रद्रोही; साप्तपदं हि मैत्रम्। मम प्रति सरलभावेन वर्तितव्यं ते; त्वं तु कुटिलबुद्धिः पाण्डुपुत्रार्थं मम तिरस्कारं कृत्वा ममाप्रियाणि वाक्यान्यब्रवीः। अतः स्वपापेनैव मित्रद्रोहित्वात् त्वं निहतः; यतः सप्तपदानुगमनमात्रेणापि मैत्री सिद्ध्यति, किन्तु तव हृदि सा मैत्री न समुत्पन्ना।
संजय उवाच
Educational Q&A
True friendship requires sincerity (ārjava). Betrayal of a friend (mitradroha), especially through harsh or deceitful speech and intent, becomes self-destructive and is framed as a moral cause of one’s downfall.
Sañjaya reports a rebuke that condemns someone as crooked-minded and a betrayer of friendship, asserting that the person’s death is the consequence of their own wrongdoing; the saying about ‘seven steps’ is invoked to contrast outward association with genuine loyalty.