Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

Chapter 12: Arjuna’s suppression of the Saṃśaptakas and duel with Aśvatthāmā

Drauṇi

स तोमरव्यग्रकरश्चारुमौलि: स्वलंकृतः । शरन्मध्यंदिनाकभिस्तेजसा व्यदहद्‌ रिपून्‌,उस समय सुन्दर मुकुट और आभूषणोंसे विभूषित हो हाथमें तोमर लेकर शरत्कालके मध्याह्न सूर्यके समान प्रकाशित होनेवाले भीमसेन अपने तेजसे शत्रुओंको दग्ध करने लगे स षष्ट्या सात्यकिं विद्ध्वा स्वर्णपुड्ूखे शिलाशितै: । ननाद बलवन्नादं तिष्ठ तिछेति चाब्रवीत्‌ उसने शिलापर तेज किये गये सुवर्णपंखयुक्त साठ बाणोंद्वारा सात्यकिको घायल करके बड़े जोरकी गर्जना की और कहा--'खड़ा रह, खड़ा रह”

sa tomaravyagrakaraś cārumauḻiḥ svalankṛtaḥ | śaranmadhyandinākabhis tejasā vyadahad ripūn || sa ṣaṣṭyā sātyakiṁ viddhvā svarṇapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ | nanāda balavannādaṁ tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt ||

सञ्जय उवाच— स तोमरव्यग्रकरश्चारुमौलिः स्वलङ्कृतः । शरन्मध्यंदिनार्काभिस्तेजसा व्यदहद् रिपून् ॥ स षष्ट्या सात्यकिं विद्ध्वा स्वर्णपुङ्खैः शिलाशितैः । ननाद बलवन्नादं तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तोमर-व्यग्र-करःwhose hand is busy with a javelin
तोमर-व्यग्र-करः:
Karta
TypeAdjective
Rootतोमर + व्यग्र + कर
FormMasculine, Nominative, Singular
चारु-मौलिःhaving a beautiful crown/crest
चारु-मौलिः:
Karta
TypeAdjective
Rootचारु + मौलि
FormMasculine, Nominative, Singular
सु-अलङ्कृतःwell-adorned
सु-अलङ्कृतः:
Karta
TypeAdjective
Rootसु + अलङ्कृत
FormMasculine, Nominative, Singular
शरद्-मध्यं-दिन-अर्क-आभिःwith the radiances like the midday sun in autumn
शरद्-मध्यं-दिन-अर्क-आभिः:
Karana
TypeNoun
Rootशरद् + मध्यं + दिन + अर्क + आभा
FormFeminine, Instrumental, Plural
तेजसाby (his) splendor
तेजसा:
Karana
TypeNoun
Rootतेजस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
व्यदहत्burned/scorched
व्यदहत्:
TypeVerb
Rootदह्
FormImperfect, Third, Singular, Parasmaipada
रिपून्enemies
रिपून्:
Karma
TypeNoun
Rootरिपु
FormMasculine, Accusative, Plural
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
षष्ट्याwith sixty
षष्ट्या:
Karana
TypeNumeral
Rootषष्टि
FormFeminine, Instrumental, Singular
सात्यकिम्Satyaki
सात्यकिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसात्यकि
FormMasculine, Accusative, Singular
विद्ध्वाhaving pierced/wounded
विद्ध्वा:
TypeVerb
Rootव्यध्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
स्वर्ण-पुङ्खैःwith golden-feathered (arrows)
स्वर्ण-पुङ्खैः:
Karana
TypeAdjective
Rootस्वर्ण + पुङ्ख
FormMasculine, Instrumental, Plural
शिला-आशितैःsharpened on a whetstone
शिला-आशितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootशिला + आशित
FormMasculine, Instrumental, Plural
ननादroared/sounded
ननाद:
TypeVerb
Rootनद्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
बलवत्loudly/forcefully
बलवत्:
TypeAdjective
Rootबलवत्
Formtrue
नादम्a roar/cry
नादम्:
Karma
TypeNoun
Rootनाद
FormMasculine, Accusative, Singular
तिष्ठstand (still)!
तिष्ठ:
TypeVerb
Rootस्था
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
तिष्ठstand (still)!
तिष्ठ:
TypeVerb
Rootस्था
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
Formtrue
and
:
TypeIndeclinable
Root
Formtrue
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect, Third, Singular, Parasmaipada

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīmasena (Bhīma)
S
Sātyaki
T
tomara (javelin)
A
arrows (bāṇa)
A
autumn midday sun (śaranmadhyandinārka)

Educational Q&A

The passage highlights the kṣatriya-war ethic where radiance (tejas), fearlessness, and psychological challenge are integral to combat; moral pressure is applied through displays of power, testing an opponent’s steadiness under threat.

Bhīma, splendidly adorned and armed, advances with sun-like brilliance, overwhelms enemies, then wounds Sātyaki with sixty sharpened, golden-feathered arrows and challenges him loudly to stand and fight.