Shloka 6
दुःशासननिग्रहः—द्रोणधृष्टद्युम्नयुद्धप्रसङ्गः
Rebuke of Duḥśāsana; Context of the Droṇa–Dhṛṣṭadyumna Combat
Devanagari script
तेषां युद्धं समभवद् दारुणं शोणितोदकम् । सिंहस्य द्विपमुख्याभ्यां प्रभिन्नाभ्यां यथा वने,जैसे वनमें सिंहका दो मदस्रावी महान् हाथियोंके साथ युद्ध हो रहा हो, उसी प्रकार विराट और विन्द-अनुविन्दमें बड़ा भयंकर संग्राम होने लगा, जहाँ पानीकी तरह खून बहाया जा रहा था
Translation
तेषां युद्धं समभवद् दारुणं शोणितोदकम् । सिंहस्य द्विपमुख्याभ्यां प्रभिन्नाभ्यां यथा वने ॥
Word by Word
तेषाम्of them
तेषाम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
युद्धम्battle
युद्धम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुद्ध
FormNeuter, Nominative, Singular
समभवत्arose/occurred
समभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Laṅ), Third, Singular, Parasmaipada, सम्
दारुणम्terrible
दारुणम्:
TypeAdjective
Rootदारुण
FormNeuter, Nominative, Singular
शोणित-उदकम्having blood as water (blood-flowing like water)
शोणित-उदकम्:
TypeAdjective
Rootशोणितोदक
FormNeuter, Nominative, Singular
सिंहस्यof a lion
सिंहस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसिंह
FormMasculine, Genitive, Singular
द्विप-मुख्याभ्याम्with two chief elephants
द्विप-मुख्याभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootद्विपमुख्य
FormMasculine, Instrumental, Dual
प्रभिन्नाभ्याम्rutting/mad (with ichor flowing)
प्रभिन्नाभ्याम्:
TypeAdjective
Rootप्रभिन्न
FormMasculine, Instrumental, Dual, Past passive participle
यथाas/just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
वनेin the forest
वने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Locative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes