Next Verse

Shloka 1

दुःशासननिग्रहः—द्रोणधृष्टद्युम्नयुद्धप्रसङ्गः

Rebuke of Duḥśāsana; Context of the Droṇa–Dhṛṣṭadyumna Combat

पम्प छा अर: षण्णवतितमो< ध्याय: दोनों पक्षोंके प्रधान वीरोंका दन्द्ध-युद्ध संजय उवाच राजन संग्राममाश्चर्य श्रुणु कीर्तयतो मम । कुरूणां पाण्डवानां च यथा युद्धमवर्तत,संजय कहते हैं--राजन्‌! कौरवों और पाण्डवोंमें जिस प्रकार युद्ध हुआ था, उस आश्चर्यमय संग्रामका मैं वर्णन करता हूँ, ध्यान देकर सुनिये--

sañjaya uvāca | rājan saṅgrāmam āścaryaṃ śṛṇu kīrtayato mama | kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca yathā yuddham avartata ||

संजय उवाच—राजन्, मम वचनं सावधानः शृणु। कुरूणां पाण्डवानां च यथा युद्धमवर्तत, तदिदमाश्चर्यं संग्रामं कीर्तयामि—यत्र प्रधानाः शूरा निर्णायकद्वन्द्वेषु समापेताः, धर्मोत्साहनिश्चयविनाशानां गाम्भीर्यं प्रकाशयन्ति।

संजयःSanjaya
संजयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
संग्रामम्battle
संग्रामम्:
Karma
TypeNoun
Rootसंग्राम
FormMasculine, Accusative, Singular
आश्चर्यम्wonderful, astonishing
आश्चर्यम्:
TypeAdjective
Rootआश्चर्य
FormNeuter, Accusative, Singular
शृणुhear
शृणु:
TypeVerb
Rootश्रु
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
कीर्तयतःof (me) describing/narrating
कीर्तयतः:
TypeVerb
Rootकीर्तय्
FormPresent active participle (Shatṛ), Masculine/Neuter, Genitive, Singular
ममof me, my
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
कुरूणाम्of the Kurus (Kauravas)
कुरूणाम्:
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, Genitive, Plural
पाण्डवानाम्of the Pandavas
पाण्डवानाम्:
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Genitive, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
यथाhow, in what manner
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
युद्धम्the fighting, the war
युद्धम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुद्ध
FormNeuter, Nominative, Singular
अवर्ततwent on, took place
अवर्तत:
TypeVerb
Rootवृत्
FormImperfect (Laṅ), Third, Singular, Atmanepada

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by 'rājan')
K
Kurus (Kauravas)
P
Pandavas