Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Jayadrathasya śoka-bhaya-vilāpaḥ — Droṇena āśvāsanaṃ ca

Jayadratha’s lament and Droṇa’s reassurance

मया प्रोक्त: स संग्रामे द्वारं संजनयस्व नः । प्रविष्टेड भ्यन्तरे तस्मिन्‌ सैन्धवेन निवारिता:

mayā proktaḥ sa saṅgrāme dvāraṃ sañjanayasva naḥ | praviṣṭe 'bhyantare tasmin saindhavena nivāritāḥ ||

सञ्जय उवाच—मया स संग्राममध्ये द्वारं प्रदर्शितः—येन नः सैन्यं व्यूहं प्रविशेत्। तस्मिन् व्यूहमध्ये प्रविष्टेषु अस्मासु सैन्धवेन निवारिताः।

मयाby me
मया:
Karana
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, तृतीया, एकवचन
प्रोक्तःwas told/was instructed
प्रोक्तः:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-वच्
Formक्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
संग्रामेin battle
संग्रामे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंग्राम
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
द्वारम्a gate/way (opening)
द्वारम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्वार
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
संजजनयस्वcreate/produce (you)
संजजनयस्व:
Karma
TypeVerb
Rootसम्-जनय्
Formलोट्, परस्मैपद, मध्यम, एकवचन
नःfor us
नः:
Sampradana
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, चतुर्थी, बहुवचन
प्रविष्टेwhen (he) had entered
प्रविष्टे:
Adhikarana
TypeVerb
Rootप्र-विश्
Formक्त, पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
अभ्यन्तरेinside, in the interior
अभ्यन्तरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअभ्यन्तर
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
सैन्धवेनby the Sindhu-king (Jayadratha)
सैन्धवेन:
Karana
TypeNoun
Rootसैन्धव
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
निवारिताःwere prevented/checked
निवारिताः:
Karta
TypeVerb
Rootनि-वारय्
Formक्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

संजय उवाच

S
Sañjaya
S
Saindhava (Jayadratha)

Educational Q&A

The verse highlights how, in war, even a well-identified strategic opening can be nullified by a single determined defender; it underscores the ethical weight of responsibility in leadership—plans must account for resistance, and outcomes hinge on both strategy and steadfast opposition.

Sañjaya reports that he indicated a crucial entry-point (‘gate’) in the battle array for their side to exploit, but once the troops moved inside, Saindhava (Jayadratha) blocked their advance and prevented them from proceeding.