Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Jayadrathasya śoka-bhaya-vilāpaḥ — Droṇena āśvāsanaṃ ca

Jayadratha’s lament and Droṇa’s reassurance

इन प्राणशक्तिसम्पन्न वीरोंका युद्धमें कहीं कोई वध करनेवाला मुझे नहीं दिखायी देता था; क्‍योंकि ये सब-के-सब पराक्रमसे सम्पन्न और तपोबलसे संयुक्त थे ।। जेतव्यमिति चान्योन्यं येषां नित्यं हदि स्थितम्‌ । अथ चेमे हताः: प्राज्ञा: शेरते विगतायुष:,जिनके हृदयमें सदा एक-दूसरेको जीतनेकी अभिलाषा रहती थी, वे ही ये बुद्धिमान्‌ नरेश आयु समाप्त होनेपर युद्धमें मारे जाकर धरतीपर सो रहे हैं

yudhiṣṭhira uvāca |

na me dṛśyate yuddhe kaścid vadhakaro nṛpaḥ |

ime hi prāṇaśakti-sampannā vīrāḥ sarve parākrama-sampannās tapobalena ca saṃyuktāḥ ||

jetavyam iti cānyonyaṃ yeṣāṃ nityaṃ hṛdi sthitam |

atha ceme hatāḥ prājñāḥ śerate vigatāyuṣaḥ ||

युधिष्ठिर उवाच—अहं समरे न कञ्चन पश्यामि योऽस्य प्राणशक्तिसम्पन्नान् वीरान् निहन्यात्; सर्वे हि ते पराक्रमसम्पन्नास्तपोबलसमन्विताश्च। जेतव्यमिति चान्योन्यं येषां नित्यं हृदि स्थितम्, तेऽमी प्राज्ञा नृपाः क्षीणायुषः समरे हताः पृथिव्यां शेरते।

जेतव्यम्to be conquered / must be defeated
जेतव्यम्:
Karma
TypeVerb
Rootजि (धातु)
Formतव्यत्, नपुंसक, प्रथमा, एकवचन
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
and
:
TypeIndeclinable
Root
अन्योन्यम्mutually / one another
अन्योन्यम्:
TypeIndeclinable
Rootअन्योन्य
Formक्रियाविशेषण (अव्ययीभावार्थे), द्वितीया, एकवचन
येषाम्of whom
येषाम्:
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
नित्यम्always
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
Formक्रियाविशेषण
हृदिin the heart
हृदि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहृद्
Formनपुंसक, सप्तमी, एकवचन
स्थितम्situated / fixed
स्थितम्:
TypeAdjective
Rootस्था (धातु)
Formक्त, नपुंसक, प्रथमा, एकवचन
अथthen / now
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
and
:
TypeIndeclinable
Root
इमेthese
इमे:
Karta
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
हताःslain
हताः:
TypeAdjective
Rootहन् (धातु)
Formक्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्राज्ञाःwise
प्राज्ञाः:
TypeAdjective
Rootप्राज्ञ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
शेरतेlie / are lying
शेरते:
TypeVerb
Rootशी (धातु)
Formलट्, आत्मनेपद, प्रथम, बहुवचन
विगतायुषःwhose life has departed / lifeless
विगतायुषः:
TypeAdjective
Rootविगत-आयुस्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
K
kings (nṛpāḥ)
H
heroes/warriors (vīrāḥ)
B
battlefield/war (yuddha)
E
earth/ground (implied by ‘lie’)