Shloka 46
Devanagari script
श्रुत्वा किमाहु: पाज्चाल्यं तन््ममाचक्ष्य संजय । संजय! भूमण्डलके जो-जो धनुर्धर नरेश वहाँ उपस्थित थे, उन सबने तथा कुन्तीके पुत्रोंने धृष्टद्यम्मकी बात सुनकर उससे क्या कहा? यह मुझे बताओ,श्रावितः सात्यकि: श्रीमानाकम्पित इवा भवत् । तच्छुत्वा क्रोधताम्राक्ष: सात्यकिस्त्वाददे गदाम्
Transliteration
dhṛtarāṣṭra uvāca | śrutvā kim āhuḥ pāñcālyaṃ tan mamācakṣva saṃjaya | śrāvitaḥ sātyakiḥ śrīmān ākampita iva bhavat | tac chrutvā krodha-tāmrākṣaḥ sātyakis tv ādade gadām |
Translation
धृतराष्ट्र उवाच— श्रुत्वा किं तदवोचन् पाञ्चाल्यं तन्ममाचक्ष्व संजय। भूमण्डले ये ये धनुर्धरा नृपास्तत्रोपस्थिताः, कुन्तीपुत्राश्च, धृष्टद्युम्नवाक्यं श्रुत्वा किं प्रत्यवदन्? श्रावितः सात्यकिः श्रीमानाकम्पित इवाभवत्; तच्छ्रुत्वा क्रोधताम्राक्षः सात्यकिस्त्वाददे गदाम्।
Word by Word
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), कर्तरि, —, —, —
सात्यकि:Sātyaki
सात्यकि::
Karta
TypeNoun
Rootसात्यकि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
श्रीमान्illustrious, splendid
श्रीमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अकम्पितःunshaken, unmoved
अकम्पितः:
Karta
TypeAdjective
Rootअकम्पित (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त from कम्प्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
Formtrue
अभवत्became, was
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (imperfect), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
तत्that (thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
श्रुत्वाhaving heard (that)
श्रुत्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), कर्तरि, —, —, —
क्रोधताम्राक्षःwhose eyes were copper-red with anger
क्रोधताम्राक्षः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रोध-ताम्र-अक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सात्यकिःSātyaki
सात्यकिः:
Karta
TypeNoun
Rootसात्यकि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
त्वाyou (object)
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
Form—, द्वितीया, एकवचन
आददेtook up, seized
आददे:
TypeVerb
Rootआ + दा (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथम, एकवचन, आत्मनेपद
गदाम्mace
गदाम्:
Karma
TypeNoun
Rootगदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
Speaker
धृतराष्ट उवाच
Characters & Entities
D
DhṛtarāṣṭraS
SañjayaP
Pāñcāla (Dhṛṣṭadyumna)S
SātyakiS
Sons of Kuntī (the Pāṇḍavas)B
Bow-bearing kings (assembled rulers/warriors)G
Gadā (mace)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes