Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

भिन्ना नौरिव ते पुत्रो मग्न: शोकमहार्णवे । बाष्पेणापिहितो दृष्ट्वा द्रोणपुत्रं रथे स्थितम्‌,मानो आपके पुत्रकी नाव मझधारमें टूट गयी थी और वह शोकके समुद्रमें डूब रहा था। रथपर बैठे हुए द्रोणकुमारको देखकर उसके नेत्रोंमें आँसू भर आये थे

bhinnā naur iva te putro magnaḥ śokamahārṇave | bāṣpeṇāpihito dṛṣṭvā droṇaputraṁ rathe sthitam ||

सञ्जय उवाच—भिन्ना नौरिव ते पुत्रो मग्नः शोकमहार्णवे। द्रोणपुत्रं रथे स्थितं दृष्ट्वा बाष्पेणापिहितेक्षणः, शोकवेगेन धैर्यं जहौ॥

भिन्नाbroken, split
भिन्ना:
Karta
TypeAdjective
Rootभिन्न (√भिद्)
FormFeminine, Nominative, Singular
नौःboat
नौः:
Karta
TypeNoun
Rootनौ (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
तेof you/your
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
मग्नःsunk, immersed
मग्नः:
Karta
TypeAdjective
Rootमग्न (√मज्ज्)
FormMasculine, Nominative, Singular
शोक-महा-अर्णवेin the great ocean of grief
शोक-महा-अर्णवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअर्णव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
बाष्पेणwith tears
बाष्पेण:
Karana
TypeNoun
Rootबाष्प (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular
अपिहितःcovered, obscured
अपिहितः:
Karta
TypeAdjective
Rootअपिहित (अपि-√धा)
FormMasculine, Nominative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
FormAbsolutive (Gerund)
द्रोण-पुत्रम्Drona's son (Ashvatthaman)
द्रोण-पुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
रथेon/in the chariot
रथे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
स्थितम्standing, stationed
स्थितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्थित (√स्था)
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
Y
your son (Duryodhana)
D
Droṇa
D
Droṇa’s son (Aśvatthāmā)
C
chariot
B
boat (simile)
O
ocean of grief (metaphor)

Educational Q&A

The verse highlights how grief can overwhelm even a ruler in wartime, showing the ethical and psychological cost of violence: when one’s aims are driven by attachment and rivalry, the mind becomes fragile, ‘like a broken boat,’ easily submerged by sorrow.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Duryodhana is emotionally collapsing. Seeing Aśvatthāmā (Droṇa’s son) standing ready on his chariot triggers tears, indicating Duryodhana’s fear, dependence on commanders, and the deepening crisis in the Kaurava camp.