Next Verse

Shloka 1

शीश >> श््जु भ्निध्ररॉभ्राध्यस अष्टा शीर्त्याधिकशततमोब् ध्याय: दुःशासन और सहदेवका, कर्ण और भीमसेनका तथा द्रोणाचार्य और अर्जुनका घोर युद्ध संजय उवाच ततो दुःशासन: क्रुद्ध: सहदेवमुपाद्रवत्‌ । रथवेगेन तीव्रेण कम्पयन्निव मेदिनीम्‌,संजय कहते हैं--राजन्‌! तदनन्तर अपने रथके तीव्र वेगसे पृथ्वीको कँपाते हुए-से दुःशासनने कुपित होकर सहदेवपर आक्रमण किया

sañjaya uvāca | tato duḥśāsanaḥ kruddhaḥ sahadevam upādravat | rathavegena tīvreṇa kampayann iva medinīm ||

सञ्जय उवाच—ततो दुःशासनः क्रुद्धः सहदेवमुपाद्रवत्। रथवेगेन तीव्रेण कम्पयन्निव मेदिनीम्॥

संजयSanjaya
संजय:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
दुःशासनःDuhshasana
दुःशासनः:
Karta
TypeNoun
Rootदुःशासन
FormMasculine, Nominative, Singular
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
सहदेवम्Sahadeva
सहदेवम्:
Karma
TypeNoun
Rootसहदेव
FormMasculine, Accusative, Singular
उपाद्रवत्rushed at, attacked
उपाद्रवत्:
TypeVerb
Rootउप + द्रु
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
रथवेगेनby the speed of (his) chariot
रथवेगेन:
Karana
TypeNoun
Rootरथवेग
FormMasculine, Instrumental, Singular
तीव्रेणfierce, swift
तीव्रेण:
TypeAdjective
Rootतीव्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
कम्पयन्shaking, causing to tremble
कम्पयन्:
TypeVerb
Rootकम्पय् (कम्प् + णिच्)
FormPresent active participle, Masculine, Nominative, Singular
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
मेदिनीम्the earth
मेदिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootमेदिनी
FormFeminine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Duḥśāsana
S
Sahadeva
R
ratha (chariot)
M
medinī (earth)

Educational Q&A

The verse highlights how anger (krodha) propels action in war, often eclipsing discernment and restraint; it implicitly contrasts impulsive aggression with the ethical ideal of self-control even amid kṣatriya conflict.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Duḥśāsana, enraged, charges directly at Sahadeva with a chariot rush so forceful it seems to shake the earth, marking the start of their fierce engagement in this chapter.