Shloka 19
द्रोणपुत्रस्याग्नेयास्त्रप्रयोगः — अर्जुनस्य ब्राह्मास्त्रप्रतिघातः — व्यासोपदेशः
Aśvatthāmā’s Agneyāstra, Arjuna’s Brāhmāstra Counter, and Vyāsa’s Instruction
Devanagari script
ते भिन्ना धन्विना तेन धृष्टट्युम्नं पुनर्मधे । विव्यधु: पञ्चभिस्तूर्णमेकैको रथिनां वर:,उन थधनुर्धर वीर धृष्टद्युम्नके बाणोंसे क्षत-विक्षत हो उन सभी योद्धाओंने युद्धस्थलमें पुनः उन्हें पाँच-पाँच बाणोंसे शीघ्र ही बींध डाला। प्रत्येक महारथीने उनपर प्रहार किया था
Translation
ते भिन्ना धन्विना तेन धृष्टद्युम्नं पुनर्मधे। विव्यधुः पञ्चभिस्तूर्णमेकैको रथिनां वरः॥
Word by Word
तेthey (those warriors)
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
भिन्नाःwounded / pierced
भिन्नाः:
Karta
TypeAdjective
Rootभिन्न (√भिद्)
FormMasculine, Nominative, Plural
धन्विनाby the archer
धन्विना:
Karana
TypeNoun
Rootधन्विन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
तेनby him
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
धृष्टद्युम्नम्Dhrishtadyumna
धृष्टद्युम्नम्:
Karma
TypeProperNoun
Rootधृष्टद्युम्न
FormMasculine, Accusative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
मध्येin the midst (of the battle/field)
मध्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमध्य
FormNeuter, Locative, Singular
विव्यधुःthey pierced
विव्यधुः:
TypeVerb
Root√व्यध्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
पञ्चभिःwith five (arrows)
पञ्चभिः:
Karana
TypeNumeral
Rootपञ्चन्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
तूर्णम्swiftly
तूर्णम्:
TypeIndeclinable
Rootतूर्ण
एकःone (each)
एकः:
Karta
TypeNumeral
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
एकःone (each)
एकः:
Karta
TypeNumeral
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
रथिनाम्of the chariot-warriors
रथिनाम्:
TypeNoun
Rootरथिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
वरःthe best
वरः:
Karta
TypeNoun
Rootवर
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes